Woordenlijst
De sleutelbegrippen van de Brusselse regeringsvorming, eenvoudig uitgelegd
Instelling
Afwezigheid van provincie in Brussel
Brussel heeft geen provincie, een uniek geval in Belgie. Sinds de bijzondere wet van 1989 oefent het Gewest rechtstreeks de provinciale bevoegdheden uit op zijn grondgebied.
Actiris
Brusselse gewestelijke dienst voor arbeidsbemiddeling, belast met de begeleiding van werkzoekenden, het beheer van vacatures en de uitvoering van het gewestelijk tewerkstellingsbeleid. Het is een sleutelspeler op de Brusselse arbeidsmarkt.
Brussel Huisvesting
Administratie van de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel belast met het huisvestingsbeleid. Ze beheert de huisvestingspremies, de kwaliteitsnormen voor woningen, de huurtoelages en de huurcontrole in het Brussels Gewest.
Openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn (OCMW)
Instelling aanwezig in elke gemeente, belast met sociale bijstand van nabij: leefloon, medische hulp, huisvestingshulp en socioprofessionele inschakeling. Functioneert tijdens de crisis maar wordt geconfronteerd met stijgende vraag.
GGC / COCOM (Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie)
Brusselse bicommunautaire instelling bevoegd voor de persoonsgebonden aangelegenheden (gezondheid, bijstand aan personen) die niet uitsluitend tot een taalgemeenschap behoren. Beheerd door een Verenigd College bestaande uit de ministers van de Brusselse regering.
Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC)
Brussels instelling die de Nederlandstalige gemeenschapsaangelegenheden in Brussel beheert (cultuur, onderwijs, bijstand aan personen). Nauw verbonden met de Vlaamse regering, beschikt niet over eigen decreetgevende bevoegdheid.
Franse Gemeenschapscommissie (COCOF)
Brussels instelling die de Franstalige gemeenschapsaangelegenheden in Brussel beheert (cultuur, beroepsopleiding, bijstand aan personen). Beschikt sinds 1993 over een eigen wetgevende bevoegdheid via decreten.
Vlaamse Gemeenschap
De Vlaamse Gemeenschap is samengesmolten met het Vlaams Gewest. Zij beheert onderwijs, cultuur, sport en bijstand aan personen voor de Nederlandstaligen, ook in Brussel via de VGC.
Brusselse gemeenten
De 19 gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, met eigen bevoegdheden inzake stedenbouw, burgerlijke stand, lokale politie, OCMW en wegenbeheer. Zij vormen het bestuursniveau dat het dichtst bij de burger staat.
Ministerraad
Collegiaal beslissingsorgaan van de Brusselse gewestregering. De Ministerraad verenigt de Minister-President en de ministers om te beraadslagen en beslissingen te nemen die tot de bevoegdheid van de regering behoren.
Rekenhof
Onafhankelijke instelling belast met de controle van de overheidsfinanciën in Belgie. Het controleert de wettigheid en de regelmatigheid van de uitgaven van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en publiceert verslagen over het gewestelijk begrotingsbeheer.
Dubbele taalkundige meerderheid
Brussels institutioneel mechanisme dat vereist dat een stemming een meerderheid behaalt in elk van de twee taalgroepen (Franstalig en Nederlandstalig) van het Parlement. Hoeksteen van het Brusselse bestuur en voornaamste structurele oorzaak van de formatieblokkering.
Belgische federale staat
Het centrale bestuursniveau in Belgie, bevoegd voor sociale zekerheid, justitie, federale fiscaliteit, defensie en spoorwegen. De federale regering Arizona is operationeel sinds 2025.
Federatie Wallonie-Brussel
Officieel de Franse Gemeenschap, hernoemd tot Federatie Wallonie-Brussel. Beheert onderwijs, cultuur, audiovisuele media, onderzoek, jeugdhulp en sport voor de Franstaligen in Wallonie en Brussel.
Woningfonds
Brusselse instelling van openbaar nut belast met het vergemakkelijken van de toegang tot eigendom en huisvesting voor gezinnen met bescheiden inkomens. Het verstrekt hypothecaire leningen tegen verlaagd tarief en beheert een park van huurwoningen.
Brusselse gewestregering
Uitvoerend orgaan van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, samengesteld uit een Minister-President en vier ministers (waarvan minstens een Nederlandstalige). Het is verantwoordelijk voor de uitvoering van de ordonnanties en het gewestelijk beleid.
Taalgroepen
Verdeling van het Brussels Parlement in twee groepen (Frans en Nederlands) naargelang de lijst waarop de volksvertegenwoordigers werden verkozen. Deze verdeling bepaalt de mechanismen van bijzondere meerderheid en de bescherming van de Nederlandstalige minderheid.
Gewestelijke instellingen van openbaar nut
Parastatale instellingen die de operationele administratie van het Brussels Gewest vormen (Actiris, MIVB, Leefmilieu Brussel, perspective.brussels, Innoviris). Werken met beheerscontracten maar zijn beperkt in lopende zaken.
Brussels Parlement
Wetgevende vergadering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, samengesteld uit 89 volksvertegenwoordigers verdeeld in twee taalgroepen (72 Franstaligen en 17 Nederlandstaligen). Het stemt de ordonnanties, de begroting en controleert de gewestregering.
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Een van de drie Gewesten van Belgie, bestaande uit 19 gemeenten. Het beschikt over een eigen parlement en regering, met bevoegdheden inzake stedenbouw, mobiliteit, leefmilieu, huisvesting, economie en tewerkstelling.
MIVB-STIB
Maatschappij voor het Intercommunaal Vervoer te Brussel, openbaarvervoermaatschappij van het Brussels Gewest. Ze exploiteert de metro-, tram- en busnetten en is een sleutelspeler in het gewestelijke mobiliteitsbeleid.
Brusselse politiezones
Zes lokale politiezones bestrijken het grondgebied van het Brussels Gewest: Brussel-Hoofdstad/Elsene, Zuid, West, Marlow, Montgomery en Noord. Zij functioneren onafhankelijk van de gewestelijke crisis.
Procedure
Regeerakkoord
Politiek document onderhandeld tussen de coalitiepartijen, dat de prioriteiten, engagementen en het programma van de toekomstige regering voor de legislatuur vastlegt. Het bestrijkt alle gewestelijke bevoegdheden en dient als leidraad.
Lopende zaken
Situatie waarin een regering, bij gebrek aan parlementaire meerderheid, zich beperkt tot het beheer van lopende zaken. Ze kan enkel dringende, routinematige of reeds lopende beslissingen nemen, zonder nieuw structureel beleid te voeren.
Gewestverkiezingen
Verkiezingen die om de vijf jaar worden georganiseerd om de 89 volksvertegenwoordigers van het Brussels Parlement te kiezen. De Brusselse kiezers stemmen op Franstalige of Nederlandstalige lijsten, waarmee de samenstelling van de taalgroepen wordt bepaald.
Facilitator
Persoonlijkheid aangewezen door het Brussels Parlement om de oplossing van een specifieke blokkering in de regeringsvorming te vergemakkelijken. Onderscheiden van de formateur en de informateur, heeft de facilitator een mandaat beperkt tot een precieze structurele kwestie.
Formateur
Politieke persoonlijkheid belast met de vorming van een nieuwe regering na verkiezingen of een politieke crisis. De formateur onderhandelt het regeerakkoord en de samenstelling van het ministeriele team tussen de partijen van de toekomstige coalitie.
Informateur
Persoonlijkheid belast met het verkennen van de mogelijkheden tot regeringsvorming na verkiezingen. De informateur peilt bij de politieke partijen, identificeert mogelijke convergentiepunten en beveelt een coalitiepiste aan voor de aanduiding van een formateur.
Bijzondere meerderheid
Versterkte meerderheid vereist voor bepaalde beslissingen in het Brussels Parlement, die een absolute meerderheid in elk van de twee taalgroepen vereist. Dit mechanisme beschermt de Nederlandstalige minderheid in het Brusselse besluitvormingsproces.
Motie van wantrouwen
Parlementaire procedure waarmee het Brussels Parlement de gewestregering kan ontslaan door haar het vertrouwen op te zeggen. Ze moet constructief zijn, dat wil zeggen tegelijk een opvolger voor de Minister-President voordragen.
Budget
Voorlopige twaalfden
Begrotingsmechanisme waarmee een regering in lopende zaken maandelijks een twaalfde van de begroting van het voorgaande jaar mag besteden. Dit systeem voorkomt financiële verlamming maar verhindert elk nieuw programma of structurele investering.
Europese fondsen
Financieringen van de Europese Unie toegankelijk voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (EFRO, ESF+, enz.). De afwezigheid van een volwaardige regering dreigt de toegang tot deze fondsen in het gedrang te brengen, die formele politieke en budgettaire engagementen vereisen.
Metro 3
Uitbreidingsproject van het Brusselse metronetwerk dat het noorden met het zuiden van het Gewest verbindt. Deze grootschalige werf, geraamd op meerdere miljarden euro, is een grote mobiliteitsuitdaging waarvan de vooruitgang rechtstreeks afhangt van beslissingen van de gewestregering.
Politiek
Coalitie
Alliantie tussen meerdere politieke partijen die samen over een parlementaire meerderheid beschikken om een regering te vormen. In Brussel moet de coalitie de taalkundige evenwichten respecteren en partijen van beide taalgroepen omvatten.
Good Move
Gewestelijk mobiliteitsplan van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, goedgekeurd in 2020. Het beoogt de verplaatsingen te reorganiseren door openbaar vervoer, fiets en wandelen te bevorderen en de plaats van de individuele auto te verminderen.
Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP)
Geïntegreerd nationaal plan vereist door de Europese Unie, dat de doelstellingen en maatregelen van Belgie inzake energie en klimaat voor 2030 vastlegt. De uitvoering ervan vereist coördinatie tussen de deelstaten, waaronder het Brussels Gewest.
Juridisch
Huurwaarborg
Bedrag gestort door de huurder als waarborg voor de naleving van diens verplichtingen. In het Brussels Gewest is de huurwaarborg gereglementeerd door de Brusselse Huisvestingscode en mag niet meer bedragen dan twee maanden huur. Er bestaan hulpmechanismen voor kwetsbare gezinnen.
Bijzondere wet
Belgische federale wet aangenomen met een versterkte meerderheid (tweederdemeerderheid en meerderheid in elke taalgroep). Bijzondere wetten regelen de instellingen, de bevoegdheden van de deelstaten en de taalkundige beschermingsmechanismen.
Ordonnantie
Wetgevende norm aangenomen door het Brussels Parlement, het equivalent van een wet op gewestelijk niveau. Ordonnanties regelen de gewestelijke bevoegdheden zoals stedenbouw, huisvesting, leefmilieu en mobiliteit.
BGM
Brussels Governance Monitor (BGM)
Burgerproject voor de opvolging en analyse van het formatieproces van de regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De BGM documenteert de onderhandelingen, evalueert hun impact op het gewestelijk bestuur en maakt de informatie toegankelijk voor het publiek.
BGM-schatting
Betrouwbaarheidsniveau gebruikt door de Brussels Governance Monitor voor informatie gebaseerd op analyse, kruisverwijzing van mediabronnen of interpretatie door experten. Het onderscheidt zich van het label officiële bron door een aanvaard niveau van onzekerheid.
respect.brussels
Brussels burgercollectief opgericht als reactie op de langdurige formatiecrisis. In januari 2026 slaagt respect.brussels erin de vertegenwoordigers van de 11 Brusselse partijen rond dezelfde tafel te brengen, een primeur in de geschiedenis van de crisis.
Round
Term gebruikt door de Brussels Governance Monitor voor een reeks van een formatiepoging. Elke Round omvat de aanduiding van een informateur of formateur en de daaropvolgende onderhandelingen tot hun slagen of mislukken.
Officiële bron
Hoogste betrouwbaarheidsniveau in het classificatiesysteem van de BGM. Informatie gekwalificeerd als officiële bron is afkomstig van een gepubliceerd institutioneel document, een overheidscommunicatie of een officieel juridisch document.