Brussels Governance MonitorSleuteldossiers
De dossiers die de toekomst van Brussel vormgeven, gevolgd en onderbouwd
Toegankelijkheid en handicap in Brussel: vervoer, tewerkstelling en gegevens
Brussel telt ongeveer 23.100 begunstigden van tegemoetkomingen voor personen met een handicap (FOD, 2024). De ordonnantie handistreaming (2016) legt de systematische integratie van handicap op. De Gewestelijke Beleidsverklaring vermeldt handistreaming eenmaal, zonder specifieke afdeling of cijfermatige doelstelling.
GESCO's: de verzwakte pijler van de Brusselse non-profittewerkstelling
~10 000 GESCO-posten in Brussel (6 700 actief), regionaal budget van ~250M EUR via Actiris. Geen nieuwe posten sinds 2007. De 6e staatshervorming droeg de bevoegdheid over aan de Gewesten. De gewestelijke hervorming sinds 2015 verandert het instrument van structurele steun naar activeringsbeleid. De non-profit betoogde op 3 februari 2026 voor een sociaal akkoord.
Burgerbijeenkomsten: 6 commissies afgerond, 205+ aanbevelingen, 7e in voorbereiding
Brussel beschikt over twee mechanismen voor participatieve democratie: de deliberatieve commissies van het Parlement (45 gelote burgers + 15 parlementsleden) en de permanente burgerbijeenkomst voor het klimaat. Zes commissies zijn afgerond sinds 2021 (205+ aanbevelingen), een 7e over openbare netheid werd in januari 2026 goedgekeurd. De klimaatbijeenkomst heeft 3 cycli doorlopen. Daarnaast hebben verschillende gemeenten participatieve budgetten gelanceerd.
Welzijn en levenskwaliteit in Brussel: indicatoren, rankings en uitdagingen
Brusselaars geven hun levenstevredenheid een 7,5/10 (IBSA/BFP, 2023), lager dan Vlaanderen (7,8). Armoede treft 25-33 % van de bevolking (EU-SILC), eenzaamheid daalde van 9,5 % naar 4,8 % (Q3 2024). De levensverwachting bedraagt 82,15 jaar (2024). Brussel staat 40e op de Mercer-ranking (2024). De luchtkwaliteit voldoet aan EU-normen maar niet aan WHO-aanbevelingen voor PM2.5.
BIFFF: waar de Brusselse cultuur onderdak vindt
Veertig jaar, vijf adressen, vier beleidsniveaus. Het Brussels International Fantastic Film Festival (44e editie, 3-18 april 2026) hangt af van € 120.000/jaar van de Fédération Wallonie-Bruxelles en van een broos gewestelijk-gemeentelijk samenstel dat het Brusselse regeerakkoord 2026-2029 ontmantelt. Zonder Nederlandstalig vangnet: de Engelse naam beschermt de programmering, maar geen enkele politieke peter aan Vlaamse kant zal het festival verdedigen als de lasagne scheurt.
Datacenters en AI: impact op het Brusselse energiesysteem
Belgische datacenters verbruiken 3,2 TWh elektriciteit (4% van het nationaal totaal, 2x het Europees gemiddelde). Met KevlinX BRU01 operationeel in Neder-Over-Heembeek sinds januari 2026 is het Brussels Hoofdstedelijk Gewest rechtstreeks betrokken. Projecties wijzen op 7 tot 15,5 TWh in 2035.
Leerplichtonderwijs in Brussel: de impact van de besparingen FWB en Vlaamse Gemeenschap
92 % van de Brusselse kinderen van 3-17 jaar gaat naar een school van de Gemeenschappen (overwegend FWB, ongeveer een vijfde in de Vlaamse Gemeenschap). Deze twee bevoegdheidsniveaus — waarop het Gewest geen enkele greep heeft — leggen in 2026 gelijktijdige besparingen op: 86,7 M EUR in het Franstalig leerplichtonderwijs en 63,5 M EUR in het Vlaams secundair (neerwaarts herzien op 15 maart). De staking van 9 april 2026 illustreert een sociale crisis die zich in de muren van de Brusselse scholen installeert.
Faillissementen in Brussel: stand van zaken, sectoren en gewestelijke maatregelen
In 2025 werden 2 208 ondernemingen failliet verklaard in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (+13,2 % op jaarbasis). Bouw, horeca en transport zijn de zwaarst getroffen sectoren. Het Gewest beschikt over begeleidingsmechanismen (CEd, hub.brussels, GRP), maar hun capaciteit ten opzichte van de omvang van het fenomeen blijft te documenteren.
Good Move: nieuw gewestelijk plan volgt op
Het akkoord van februari 2026 voorziet dat een nieuw Gewestelijk Mobiliteitsplan Good Move zal opvolgen, met kleinere mazen gericht op schoolzones en een fundamentele herziening gericht op verkeersveiligheid en leefkwaliteit.
LEZ: behouden met jaarlijkse pas en verlaagde boetes
LEZ-saga: op 27 maart schort begrotingsminister De Smedt (Anders) de boetes op vanaf 1 april, in tegenspraak met staatssecretaris Persoons (Vooruit) 24u eerder. Groen hekelt een « passage en force ». ~30 000 voertuigen in juridisch vacuüm. Hervormd kader beoogd januari 2027.
Deelmobiliteit in Brussel: steps, fietsen, taxi's en de strijd om de concessies
In maart 2025 rijden er in Brussel ongeveer 9 200 deelsteps en 6 500 deelfietsen rond, in een regelgevend kader dat volop in juridische turbulentie verkeert. De Villo!-concessie (360 stations, JCDecaux) loopt af in september 2026 zonder dat er een opvolger is aangeduid. De taxi's beginnen aan een transitie naar nuluitstoot die is uitgesteld tot 2027, terwijl het Arbeidshof een Uber-chauffeur heeft geherkwalificeerd als werknemer.
PFAS in Brussel: bodem- en waterverontreiniging
82 verontreinigde percelen geïdentificeerd in het Brussels Gewest. De Sicli-site in Ukkel vertoont waarden tot 1.058× de norm (31 PFAS-verbindingen in de bodem, 20 in het grondwater). TFA overschrijdt de EU-norm 'totaal PFAS' (500 ng/L, van kracht sinds januari 2026) in alle 6 drinkwaterreservoirs. Historisch 3M-proces in België (1.400 inwoners, 28M EUR). De Raad voor het Leefmilieu vraagt een geïntegreerd kader.
Veiligheidsplan: drugscommissaris, 10M EUR stations en fusie van de politiezones
Het akkoord van februari 2026 voorziet in een geïntegreerd gewestelijk veiligheidsplan, een gewestelijk drugscommissaris, 10M EUR voor de beveiliging van het Zuid- en Noordstation, en de interconnectie van de camerabewakingssystemen. Tegelijkertijd draagt de federale regering de fusie van de 6 Brusselse politiezones tot één enkele zone (6 500 agenten, 55M EUR over 5 jaar, inwerkingtreding 2027).
Economische transitie: Shifting Economy, labels en duurzaamheidsrapportage
De Shifting Economy stelt als doel tegen 2030 uitsluitend steun te verlenen aan voorbeeldige bedrijven, maar slechts 188 van de 118.000 (0,16 %) zijn Ecodynamisch gelabeld. Omnibus I (feb. 2026) verkleint het CSRD-toepassingsgebied met 80 %. Het exemplariteitsmechanisme verhoogt de gewestelijke premies met 2,5 % tot 45 % sinds maart 2024.
Ouderen in Brussel: huisvesting, autonomie en gegevens
Brussel telt ongeveer 163.000 personen van 65 jaar en ouder (13 % van de bevolking). Iriscare financiert 211 instellingen voor ouderen (541M EUR in 2024). De DPR vermeldt thuiszorg en mantelzorgers, zonder specifiek budget of cijfermatige doelstelling.
BGHM: 1 000+ sociale woningen en financiële consolidatie
Het akkoord van februari 2026 voorziet in de financiële consolidatie van de BGHM en de bouw van meer dan 1 000 sociale woningen tijdens de legislatuur (400M EUR). De wachtlijst telt meer dan 62 000 gezinnen.
Overvliegen van Brussel: 40 jaar conflict, 450 000 omwonenden
Brussels Airport: 204 147 vluchten/jaar, 24,4M passagiers (2025). Route Crucke (96 % overtredingen) + baan 01 (nachtgebruik +252 %). De Staat 5 keer veroordeeld, 25M EUR aan cumulatieve boetes. Koekelberg, Sint-Jans-Molenbeek, Jette in rechte + 5 Vlaamse gemeenten. Ultrafijne deeltjes gemeten tot 7 km. Federaal-Vlaams protocol ondertekend (dec. 2025).
Vivaqua: financiële consolidatie aangekondigd
Het akkoord van februari 2026 voorziet in de financiële consolidatie van Vivaqua. Het meerjarig investeringsplan (~1,3 miljard EUR) voor de vernieuwing van het waternetwerk kan worden hervat.
Fusie van politiezones: van 6 naar 1, stemming voor de zomer van 2026
De federale regering heeft in tweede lezing (23 dec. 2025) een voorontwerp van wet goedgekeurd om de 6 Brusselse politiezones samen te voegen tot één zone, met een budget van 65M EUR. Minister Quintin heeft het project voorgesteld in de commissie Binnenlandse Zaken van de Kamer (10 feb. 2026). Stemming verwacht voor de zomer van 2026.
Hervorming van het gewestelijk bestuur: van 25 entiteiten naar 4 pijlers
De Brusselse regering kondigt een administratieve 'Big Bang' aan: herstructurering van ~25 gewestelijke entiteiten naar 4 pijlers, verlengd aanwervingsmoratorium, doelstelling van 250-300M EUR aan besparingen tegen 2029. Eerste fusie bevestigd: perspective.brussels + urban.brussels in 2026.
Metro 3: project 10 jaar bevroren, vervanging door tram
Het akkoord van februari 2026 schort het project Metro 3 zoals voorzien (verlenging Albert — Bordet, ~5,2 Mrd EUR) voor 10 jaar op. Het traject Noord–Bordet wordt bevroren en vervangen door een tram die de lus van het bestaande netwerk vervolledigt.
Kinderopvang in Brussel: crèches, wachtlijsten en drievoudige institutionele bevoegdheid
In Brussel varieert de dekkingsgraad voor crècheplaatsen van 16 % in Anderlecht tot 67 % in Etterbeek — een kloof die een ongelijke toegang tot opvang voor jonge ouders weerspiegelt. Drie overheden delen de bevoegdheid: de ONE (Franse Gemeenschap), Opgroeien (Vlaamse Gemeenschap) en Iriscare (GGC, bicommunautair). De FWB kondigde 74 M EUR aan besparingen op de kinderopvang in 2026 aan, gedeeltelijk gecompenseerd door een ONE-noodfonds van 43 M EUR.
Ontbreekt er een dossier?
Stel een Brussels dossier voor dat we zouden moeten volgen.