Datacenters en AI: impact op het Brusselse energiesysteem

Kerngegevens

• 3,2 TWh : elektriciteitsverbruik van Belgische datacenters in 2023, ofwel 4% van het nationaal elektriciteitsverbruik en tweemaal het Europees gemiddelde
• 7 tot 15,5 TWh : projectie voor 2035 (BCG, lage en hoge scenario's), ofwel 5 tot meer dan 10% van het nationaal verbruik
• 4,6 TWh : jaarlijks elektriciteitsverbruik van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (ter vergelijking)
• 32 MW : doelcapaciteit van KevlinX BRU01, het eerste grote datacenter in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (operationeel sinds januari 2026)
• x9 : vervijfvoudiging van aansluitingsaanvragen voor datacenters bij Elia sinds 2022
• ~4 % : aandeel van de mondiale digitale sector in de broeikasgasuitstoot (risico +60 % tegen 2050) — waartegenover het Gewest een beleid van verantwoord digitaal ontwikkelt (Paradigm)

Vermelding in de GBV

De Gewestelijke Beleidsverklaring van 13 februari 2026 bevat geen specifieke verwijzing naar datacenters. De digitale transitie en de energie-klimaatstrategie worden er afzonderlijk behandeld, zonder vermelding van de groeiende energetische impact van de digitale sector.

Op federaal niveau zal het Elia-netwerkontwikkelingsplan 2028-2038 expliciet ingaan op de vraag van datacenters. De federale minister van Energie zal de goedkeuring van dit plan opvolgen.

Mondiale context

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) schat dat de mondiale datacenters in 2024 ongeveer 415 TWh hebben verbruikt, ofwel 1,5% van het wereldwijde elektriciteitsverbruik. Dit cijfer kan in 2030 oplopen tot 945 TWh (centraal scenario), het equivalent van het jaarlijkse verbruik van Japan.

Artificiële intelligentie vertegenwoordigt in 2024 ongeveer 15% van het verbruik van datacenters. Dit aandeel kan tegen 2030 oplopen tot 35 tot 50%. Er heeft zich een omslag voorgedaan: inferentie (het dagelijks gebruik van modellen) verbruikt nu 60 tot 70% van de AI-energie, tegenover 20 tot 30% voor de training. Het zijn de zoekopdrachten van miljoenen gebruikers die het energiesysteem belasten, meer dan de bouw van de modellen zelf.

België: een snel groeiende hub

België onderscheidt zich door een datacenterverbruik van 4% van het nationaal elektriciteitsverbruik, ofwel tweemaal het Europees gemiddelde (ongeveer 2%). De verzadiging van de historische hubs (Frankfurt, Londen, Amsterdam, Parijs, Dublin) leidt tot een heroriëntering van investeringen naar België.

De BDIA (Belgian Digital Infrastructure Association) telt ongeveer 35 operationele datacenters en 4 tot 5 in aanbouw, met een colocatiecapaciteit van 93 MW in ongeveer 50 installaties. De investering in de Belgische datacentermarkt wordt geschat op 1,83 miljard USD in 2024, geprojecteerd op 3,10 miljard USD in 2030.

Hyperscaler-investeringen in België

Azure Belgium Central is operationeel sinds november 2025. De Google-site in Farciennes (ongeveer 1 Mrd EUR) zal een warmteterugwinningssysteem integreren via het Igretec-netwerk.

BRU01: eerste groot datacenter in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

KevlinX BRU01 is operationeel sinds januari 2026 op de Galilei-site van citydev.brussels, Antoon Van Oss-laan in Neder-Over-Heembeek (1120 Brussel).

Verbruiksschatting: bij 32 MW en een bezettingsgraad van 60% zou BRU01 ongeveer 168 GWh/jaar verbruiken, ofwel ongeveer 3,7% van het elektriciteitsverbruik van het BHG en het equivalent van ongeveer 82 500 Brusselse huishoudens (basis 2 036 kWh/jaar per huishouden, Energuide). Dit cijfer is een BGM-schatting; het werkelijke verbruik zal afhangen van de effectieve bezetting.

Impact op het elektriciteitsnet

De aansluitingsaanvragen voor datacenters bij Elia zijn vernegenvouldigd sinds 2022. De gereserveerde capaciteit voor 2034 overschrijdt het dubbele van de 8 TWh die voorzien zijn in het netwerkontwikkelingsplan. Elia stelt voor:

• Een specifieke categorie "datacenter" met capaciteitsplafonds
• Flexibele aansluitingen (onderbrekingen mogelijk bij congestiepiekperiodes)
• Doelstelling: voorkomen dat datacenters andere industriële gebruikers verdringen

Elia publiceerde op 17 maart 2026 een aansluitcapaciteitskaart van het net (bijgewerkt op 9 april 2026), waarmee de nog aansluitbare zones kunnen worden gelokaliseerd. De netbeheerder is bovendien van plan zijn investeringen in Wallonië te verviervoudigen tegen 2030 (ongeveer 2,6 miljard EUR over 2026-2030). Het federale ontwikkelingsplan 2028-2038, opgesteld met de Gewesten, zal expliciet ingaan op de datacentervraag.

De Europese Centrale Bank stelt vast dat "nationale elektriciteitsmarkten kwetsbaarder zijn voor AI-gerelateerde druk dan gasmarkten" (economisch bulletin 2/2025). België, dat een deel van zijn elektriciteit invoert, is bijzonder kwetsbaar. De Belgische elektriciteitsmix bestond voor 29,8% uit hernieuwbare energie in 2024 (Elia).

Verbruik per AI-zoekopdracht

Een standaard GPT-4o-zoekopdracht (ongeveer 0,3 Wh) staat gelijk aan ongeveer 9 seconden televisie. Een GPT-5-zoekopdracht (ongeveer 18 Wh) staat gelijk aan ongeveer 1u20 televisie.

De efficiëntiewinsten zijn aanzienlijk: Google rapporteert 33 keer minder energie per Gemini-zoekopdracht in 12 maanden (en 44 keer minder in koolstofvoetafdruk). Maar deze winsten worden tenietgedaan door de explosie van het gebruiksvolume (paradox van Jevons).

Water en milieu

Het Google-datacenter in Saint-Ghislain verbruikt ongeveer 1,39 miljard liter industriewater per jaar (2022). De site maakt hoofdzakelijk gebruik van grijs water uit het industriekanaal voor koeling, niet van drinkwater. De nieuwe site in Farciennes zal luchtkoeling gebruiken (minder waterverbruik). Voor BRU01 in Brussel zijn geen waterverbruiksgegevens beschikbaar.

De Europese richtlijn inzake energie-efficiëntie (EED-richtlijn) verplicht datacenters met meer dan 500 kW IT-capaciteit sinds september 2024 tot jaarlijkse rapportage: PUE, waterverbruik, aandeel hernieuwbare energie, warmteterugwinning. De Europese Commissie publiceerde in 2026 de eerste geaggregeerde resultaten op EU-niveau (gegevens 2023-2024): 776 datacenters, 6,4 GW geïnstalleerde IT-capaciteit, 16,7 TWh verbruik en een gewogen gemiddelde PUE van 1,36. De uitsplitsing per land blijft beperkt en er is geen Brusselse opsplitsing beschikbaar; de volgende rapportagedeadline lag op 15 mei 2026 voor de gegevens van 2025. Een rating- en labelschema voor datacenters (ontwerp van gedelegeerde verordening geregistreerd op 26 maart 2026, oproep tot feedback geopend op 27 maart) moet rond 10 juni 2026 worden aangenomen, met een elektronisch label dat vanaf 15 augustus 2027 automatisch door de Europese databank wordt gegenereerd.

Het Climate Neutral Data Centre Pact (CNDCP) is een vrijwillig engagement dat streeft naar klimaatneutraliteit van Europese datacenters tegen 2030. De Belgische operator LCL is ondertekenaar.

Gewestelijk antwoord: verantwoord digitaal

Tegenover de groeiende milieuvoetafdruk van het digitale ontwikkelt het Gewest een beleid van verantwoord digitaal — soberheid, circulaire economie, inclusie — gecoördineerd door Paradigm (de gewestelijke digitale administratie, voorheen CIRB).

De vaststelling. Volgens het Gewest is de mondiale digitale infrastructuur goed voor ongeveer 4 % van de broeikasgasuitstoot, een aandeel dat zonder actie met 60 % zou kunnen stijgen tegen 2050.

De gewestelijke maatregelen.

• Verlenging van de levensduur van het materiaal: Paradigm bracht de gebruiksduur van zijn computers van 4 naar 6 jaar, wat de jaarlijkse voetafdruk met ongeveer 36 % verminderde. Veralgemeend naar alle Brusselse administraties zou dit ene gebaar zo'n 230 ton vermeden uitstoot per jaar betekenen.
• Reconditionering en circulaire economie: het project Recycle IT brengt de actoren van de IT-reconditionering in kaart; het Gewest steunt ook op ISIT-be (Belgisch Instituut voor Verantwoord Digitaal).
• Strategische kaders: een Handvest voor een Verantwoord Digitaal, een Plan voor Digitale Toe-eigening (luik inclusie / strijd tegen de digitale kloof) en de integratie van het digitale in het Gewestelijk Lucht-Klimaat-Energieplan (PACE, 2023).
• Burgersensibilisering: een Gids digitale ecogebaren (16 fiches) voor het grote publiek.

De blinde vlek. Dit soberheidsbeleid betreft in de eerste plaats het materiaal en de gebruiken van administraties en burgers. Het behandelt niet het elektriciteitsverbruik van de datacenters die in het Gewest gevestigd zijn (zie hierboven): de afstemming tussen de ambitie « AI-hoofdstad », de groei van de datacenters en de doelstelling van verantwoord digitaal ontbreekt in de gewestelijke plannen.

Bronnen: be.brussels — Verantwoord digitaal; Gids digitale ecogebaren (PDF). Vertrouwen: official (gewestelijke institutionele bron).

Bevoegdheidsverdeling

Op te volgen kwesties

• Elia-netwerkontwikkelingsplan 2028-2038: zal het capaciteitsplafonds voor datacenters bevatten? Welke toewijzing voor het BHG? (Aansluitcapaciteitskaart gepubliceerd in maart 2026; beslissing over plafonds verwacht 2026-2027)
• EED-rapportage: eerste geaggregeerde EU-resultaten gepubliceerd in 2026 (2023-2024); de Belgische en Brusselse uitsplitsing blijft onbeschikbaar; rating- en labelschema verwacht rond 10 juni 2026, automatisch label vanaf 15 augustus 2027
• AI Factory Antenna: België werd geselecteerd als "Antenna" (en niet als volledig Factory) van het Europese AI Factories-programma, via imec. Operationele lancering nog te preciseren
• BRU01-bezetting: het werkelijke verbruik van BRU01 zal een sleutelindicator zijn voor de impact van datacenters op het Brusselse net
• Warmteterugwinning: het Google Farciennes-project (via Igretec) is een precedent. Het BHG heeft geen gelijkwaardige verplichting voor datacenters

Recente ontwikkelingen (maart-juni 2026)

Bevriezing Innoviris (maart-april 2026): het belangrijkste gewestelijke onderzoeksfinancieringsorgaan ziet zijn budget teruggebracht van 39 naar 30 miljoen EUR (−20%) en bevriest alle nieuwe O&O-projecten in 2026 — geen nieuwe oproepen, alle loketten gesloten. Lopende overeenkomsten worden nagekomen en reeds ingediende aanvragen worden onderzocht voor een mogelijke financiering in 2027. Twee open brieven ondertekend door honderden onderzoekers (waaronder een gedragen door ongeveer 120 onderzoekers van de ULB en de VUB) hekelen een historische primeur. Het kabinet van de minister-president zegt voor 2027 middelen na te streven die « gelijkwaardig zijn aan die van 2026 ». Rechtstreekse impact op het Brusselse AI-ecosysteem, dat zijn belangrijkste gewestelijke loket verliest.

Burgermobilisatie (26 maart): tijdens een forum over AI in Brussel hekelden militanten het energieverbruik van het datacenter KevlinX BRU01 (Neder-Over-Heembeek, 32 MW), met de schatting dat het op volle capaciteit « evenveel elektriciteit als de stad Namen » zou verbruiken. Het door de pers als « discreet » omschreven evenement bracht de kloof aan het licht tussen de DPR-ambitie « AI-hoofdstad » en het ontbreken van een stedenbouwkundig en energetisch kader voor datacenters.

Europees EED-kader (maart-juni 2026): de Europese Commissie publiceerde de eerste geaggregeerde resultaten van de EED-rapportage (2023-2024) en opende op 27 maart een consultatie over een rating- en labelschema voor datacenters, waarvan de aanname rond 10 juni 2026 wordt verwacht (details in de sectie « Water en milieu »). Daarnaast publiceerde Elia zijn aansluitcapaciteitskaart van het net (17 maart 2026).

Bronnen: BRUZZ (27 maart 2026), La DH (26 maart 2026), BX1 (7 april 2026), Europese Commissie (EED-ratingschema, 27 maart 2026), Elia (aansluitcapaciteit van het net, maart 2026).

Wat de gegevens niet vertellen

• Geen geaggregeerde gegevens over datacenters in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: noch energieverbruik, noch waterverbruik, noch sectorspecifieke werkgelegenheid
• Geen analyse van BRUGEL of de CREG over de impact van datacenters op de elektriciteitsprijzen voor Brusselse huishoudens en kmo's
• Geen stedenbouwkundig kader: datacenters zijn afwezig uit het Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling (GPDO) en er bestaat geen specifieke categorie in de Brusselse stedenbouwkundige planning
• Brussels Parlement: geen parlementaire vraag over datacenters aangetroffen in de online archieven (webzoekopdracht; Weblex niet geïndexeerd door zoekmachines)
• EED-uitsplitsing per land beperkt: de Commissie publiceerde geaggregeerde EU-resultaten (2023-2024), maar de Belgische en Brusselse detailgegevens blijven niet publiek toegankelijk
• Fiscaliteit: geen specifiek fiscaal regime voor datacenters in het BHG vastgesteld