Datacenters en AI: impact op het Brusselse energiesysteem

Kerngegevens

• 3,2 TWh : elektriciteitsverbruik van Belgische datacenters in 2023, ofwel 4% van het nationaal elektriciteitsverbruik en tweemaal het Europees gemiddelde
• 7 tot 15,5 TWh : projectie voor 2035 (BCG, lage en hoge scenario's), ofwel 5 tot meer dan 10% van het nationaal verbruik
• 4,6 TWh : jaarlijks elektriciteitsverbruik van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (ter vergelijking)
• 32 MW : doelcapaciteit van KevlinX BRU01, het eerste grote datacenter in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (operationeel sinds januari 2026)
• x9 : vervijfvoudiging van aansluitingsaanvragen voor datacenters bij Elia sinds 2022

Vermelding in de GBV

De Gewestelijke Beleidsverklaring van 13 februari 2026 bevat geen specifieke verwijzing naar datacenters. De digitale transitie en de energie-klimaatstrategie worden er afzonderlijk behandeld, zonder vermelding van de groeiende energetische impact van de digitale sector.

Op federaal niveau zal het Elia-netwerkontwikkelingsplan 2028-2038 expliciet ingaan op de vraag van datacenters. De federale minister van Energie zal de goedkeuring van dit plan opvolgen.

Mondiale context

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) schat dat de mondiale datacenters in 2024 ongeveer 415 TWh hebben verbruikt, ofwel 1,5% van het wereldwijde elektriciteitsverbruik. Dit cijfer kan in 2030 oplopen tot 945 TWh (centraal scenario), het equivalent van het jaarlijkse verbruik van Japan.

Artificiële intelligentie vertegenwoordigt in 2024 ongeveer 15% van het verbruik van datacenters. Dit aandeel kan tegen 2030 oplopen tot 35 tot 50%. Er heeft zich een omslag voorgedaan: inferentie (het dagelijks gebruik van modellen) verbruikt nu 60 tot 70% van de AI-energie, tegenover 20 tot 30% voor de training. Het zijn de zoekopdrachten van miljoenen gebruikers die het energiesysteem belasten, meer dan de bouw van de modellen zelf.

België: een snel groeiende hub

België onderscheidt zich door een datacenterverbruik van 4% van het nationaal elektriciteitsverbruik, ofwel tweemaal het Europees gemiddelde (ongeveer 2%). De verzadiging van de historische hubs (Frankfurt, Londen, Amsterdam, Parijs, Dublin) leidt tot een heroriëntering van investeringen naar België.

De BDIA (Belgian Digital Infrastructure Association) telt ongeveer 35 operationele datacenters en 4 tot 5 in aanbouw, met een colocatiecapaciteit van 93 MW in ongeveer 50 installaties. De investering in de Belgische datacentermarkt wordt geschat op 1,83 miljard USD in 2024, geprojecteerd op 3,10 miljard USD in 2030.

Hyperscaler-investeringen in België

Azure Belgium Central is operationeel sinds november 2025. De Google-site in Farciennes (ongeveer 1 Mrd EUR) zal een warmteterugwinningssysteem integreren via het Igretec-netwerk.

BRU01: eerste groot datacenter in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

KevlinX BRU01 is operationeel sinds januari 2026 op de Galilei-site van citydev.brussels, Antoon Van Oss-laan in Neder-Over-Heembeek (1120 Brussel).

Verbruiksschatting: bij 32 MW en een bezettingsgraad van 60% zou BRU01 ongeveer 168 GWh/jaar verbruiken, ofwel ongeveer 3,7% van het elektriciteitsverbruik van het BHG en het equivalent van ongeveer 82 500 Brusselse huishoudens (basis 2 036 kWh/jaar per huishouden, Energuide). Dit cijfer is een BGM-schatting; het werkelijke verbruik zal afhangen van de effectieve bezetting.

Impact op het elektriciteitsnet

De aansluitingsaanvragen voor datacenters bij Elia zijn vernegenvouldigd sinds 2022. De gereserveerde capaciteit voor 2034 overschrijdt het dubbele van de 8 TWh die voorzien zijn in het netwerkontwikkelingsplan. Elia stelt voor:

• Een specifieke categorie "datacenter" met capaciteitsplafonds
• Flexibele aansluitingen (onderbrekingen mogelijk bij congestiepiekperiodes)
• Doelstelling: voorkomen dat datacenters andere industriële gebruikers verdringen

De Europese Centrale Bank stelt vast dat "nationale elektriciteitsmarkten kwetsbaarder zijn voor AI-gerelateerde druk dan gasmarkten" (economisch bulletin 2/2025). België, dat een deel van zijn elektriciteit invoert, is bijzonder kwetsbaar. De Belgische elektriciteitsmix bestond voor 29,8% uit hernieuwbare energie in 2024 (Elia).

Verbruik per AI-zoekopdracht

Een standaard GPT-4o-zoekopdracht (ongeveer 0,3 Wh) staat gelijk aan ongeveer 9 seconden televisie. Een GPT-5-zoekopdracht (ongeveer 18 Wh) staat gelijk aan ongeveer 1u20 televisie.

De efficiëntiewinsten zijn aanzienlijk: Google rapporteert 33 keer minder energie per Gemini-zoekopdracht in 12 maanden (en 44 keer minder in koolstofvoetafdruk). Maar deze winsten worden tenietgedaan door de explosie van het gebruiksvolume (paradox van Jevons).

Water en milieu

Het Google-datacenter in Saint-Ghislain verbruikt ongeveer 1,39 miljard liter industriewater per jaar (2022). De site maakt hoofdzakelijk gebruik van grijs water uit het industriekanaal voor koeling, niet van drinkwater. De nieuwe site in Farciennes zal luchtkoeling gebruiken (minder waterverbruik). Voor BRU01 in Brussel zijn geen waterverbruiksgegevens beschikbaar.

De Europese richtlijn inzake energie-efficiëntie (EED-richtlijn) verplicht datacenters met meer dan 500 kW IT-capaciteit sinds september 2024 tot jaarlijkse rapportage: PUE, waterverbruik, aandeel hernieuwbare energie, warmteterugwinning. De eerste Belgische resultaten zijn nog niet openbaar.

Het Climate Neutral Data Centre Pact (CNDCP) is een vrijwillig engagement dat streeft naar klimaatneutraliteit van Europese datacenters tegen 2030. De Belgische operator LCL is ondertekenaar.

Bevoegdheidsverdeling

Op te volgen kwesties

• Elia-netwerkontwikkelingsplan 2028-2038: zal het capaciteitsplafonds voor datacenters bevatten? Welke toewijzing voor het BHG? (Beslissing verwacht 2026-2027)
• EED-rapportage: publicatie van de eerste rapportageresultaten van Belgische datacenters (sinds september 2024, resultaten nog niet openbaar)
• AI Factory Antenna: België werd geselecteerd als "Antenna" (en niet als volledig Factory) van het Europese AI Factories-programma, via imec. Operationele lancering nog te preciseren
• BRU01-bezetting: het werkelijke verbruik van BRU01 zal een sleutelindicator zijn voor de impact van datacenters op het Brusselse net
• Warmteterugwinning: het Google Farciennes-project (via Igretec) is een precedent. Het BHG heeft geen gelijkwaardige verplichting voor datacenters

Wat de gegevens niet vertellen

• Geen geaggregeerde gegevens over datacenters in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: noch energieverbruik, noch waterverbruik, noch sectorspecifieke werkgelegenheid
• Geen analyse van BRUGEL of de CREG over de impact van datacenters op de elektriciteitsprijzen voor Brusselse huishoudens en kmo's
• Geen stedenbouwkundig kader: datacenters zijn afwezig uit het Gewestelijk Plan voor Duurzame Ontwikkeling (GPDO) en er bestaat geen specifieke categorie in de Brusselse stedenbouwkundige planning
• Brussels Parlement: geen parlementaire vraag over datacenters aangetroffen in de online archieven (webzoekopdracht; Weblex niet geïndexeerd door zoekmachines)
• EED-resultaten niet openbaar: de eerste rapporten van Belgische datacenters zijn niet publiek toegankelijk
• Fiscaliteit: geen specifiek fiscaal regime voor datacenters in het BHG vastgesteld