Klimaat: LEZ behouden, Renolution vervangen, doelstellingen onopgelost

Luchtkwaliteit: verbetering over tien jaar bevestigd, aanhoudende overschrijdingen op de verkeersassen (jaarverslag 2025)

Het jaarverslag 2025 van Leefmilieu Brussel, gepubliceerd medio juli 2026, bevestigt een verbetering van de luchtkwaliteit in Brussel over de afgelopen tien jaar. De huidige Europese normen worden nageleefd in alle meetstations in 2025. De concentraties PM10, PM2,5, ozon, zwaveldioxide en koolmonoxide blijven dalen en voldoen zowel aan de huidige normen als aan de toekomstige Europese normen 2030. Stikstofdioxide (NO2) is voor het 6e opeenvolgende jaar conform de huidige normen aan alle telemetriestations.

Er blijven echter overschrijdingen bestaan langs drukke verkeersassen, ten opzichte van de toekomstige Europese normen 2030 en de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die strenger zijn dan de huidige reglementaire normen.

Bronnen: Kabinet Ans Persoons, officieel persbericht (juli 2026) ; L'Avenir (16 juli 2026) ; DH (15 juli 2026). Betrouwbaarheid: official (rechtstreeks institutioneel persbericht van het kabinet van de staatssecretaris voor Leefmilieu, gebaseerd op het officiële jaarverslag van Leefmilieu Brussel).

Regeerakkoord: de aangekondigde engagementen

Het akkoord van 12 februari 2026 bevat milieumaatregelen, maar stelt geen nieuwe klimaatdoelstellingen vast:

• LEZ behouden: de kalender van de toekomstige fasen blijft ongewijzigd. De financiële parameters worden verzacht: jaarpas van 350 EUR (sociaal tarief 200 EUR), boete verlaagd van 350 naar 80 EUR
• Renolution vervangen door renteloze leningen (200M EUR) — impact op de energetische renovatie moet worden geëvalueerd
• Braakliggende terreinen bewaard: Wiels, Avijl, Donderberg beschermd; moratorium van 18 maanden op 4 andere sites
• Fusie Vivaqua-Hydria: geconsolideerd waterbeheer, herkapitalisatie van 180 miljoen EUR — geconcretiseerd op 11 juni 2026 (het Gewest aandeelhouder voor 49 %, overdracht van de stormbekkens en collectoren van Hydria naar Vivaqua, zie dossier Vivaqua)
• 30 miljoen EUR begeleiding voor de waterfusie

Dubbelzinnig signaal: de afschaffing van Renolution (vervangen door leningen) en het ontbreken van een nieuwe CO2-doelstelling laten niet toe het klimaattraject als gedeblokkeerd te beschouwen. De GBV stelt geen nieuw CO2-doel vast buiten het bestaande PACE. De vervanging van Renolution door renteloze leningen en het ontbreken van een specifiek budget voor de energietransitie zijn dubbelzinnige signalen voor het klimaattraject.

Sociaal Klimaatplan: princiepsakkoord van de Brusselse regering (7 juli 2026)

De Brusselse regering heeft een princiepsakkoord gesloten over een Sociaal Klimaatplan, aangekondigd op 7 juli 2026 door staatssecretaris voor Leefmilieu Ans Persoons (Vooruit), met staatssecretaris voor Huisvesting Karine Lalieux (PS) betrokken bij het huisvestingsluik. Dit plan kadert in het Europese mechanisme van het Sociaal Klimaatfonds (« Fit for 55 »): het Gewest moet zijn bijdrage combineren met de Vlaamse, Waalse en federale plannen tot één Belgische indiening bij de Europese Commissie, waarvan het onderzoek tot ongeveer vijf maanden kan duren (goedkeuring verhoopt tegen eind 2026, onder voorbehoud van de beschikbaarheid van de ETS2-koolstofmarktinkomsten).

Totaalbudget: 226,5 miljoen EUR over de periode 2026-2032, voor 75 % gefinancierd door de EU (~169,5 M EUR) en voor 25 % door het Gewest (~56,5 M EUR). Een deel van ongeveer 150 miljoen EUR gaat naar huisvesting: premies voor energetische renovatie (71 M EUR), renovatie van sociale woningen (58 M EUR) en renteloze renovatiekredieten (21,7 M EUR).

Doelgroep: gezinnen uit de 30 % laagste inkomens, voor gebouwen met EPB-label F of G; huurders van sociale woningen; kwetsbare micro-ondernemingen (gebouwrenovatie, minder uitstotende installaties, aankoop van elektrische voertuigen).

Andere aangekondigde maatregelen: nieuwe koolstofarme tramverbinding tussen Belgica en Brussel-Noord; nieuw openbaar systeem voor langdurige fietsverhuur met renteloze aankooplening.

Wat te onthouden: het gaat om een princiepsakkoord, geen definitief goedgekeurde maatregel. Geen enkele bron vermeldt op dit moment een stemming in het Brussels Parlement; de enige vermelde etappe is het onderzoek door de Europese Commissie. Dit plan beantwoordt gedeeltelijk aan de vaststelling die BGM eind juni deed: het Gewest beschikte nog steeds niet over een sociaal klimaatplan, een jaar na de Europese deadline.

Bronnen: RTBF (7 juli 2026) ; BX1 (7 juli 2026) ; La Libre (7 juli 2026) ; La DH/Les Sports+ (7 juli 2026) ; BRUZZ (7 juli 2026). Betrouwbaarheid: official (princiepsakkoord op identieke wijze gemeld door 5 onafhankelijke bronnen) ; unconfirmed (precieze budgetverdeling van de tram-/fiets-/micro-ondernemingsmaatregelen, niet gedetailleerd in de pers).

Hittegolf van juni: 159 extra sterfgevallen in Brussel (Sciensano, 8 juli 2026)

Sciensano, het federaal instituut voor volksgezondheid, publiceerde op 8 juli 2026 zijn analyse van de oversterfte tijdens de hittegolf van 18 juni tot 1 juli 2026: 159 extra sterfgevallen in Brussel, een stijging van 60,9 % ten opzichte van de verwachte sterfte over die periode. Wallonië (919 sterfgevallen, +76 %) en Vlaanderen (682 sterfgevallen, +31,4 %) worden in absolute cijfers zwaarder getroffen, maar het Brusselse percentage overtreft dat van Vlaanderen. Op nationaal niveau bedraagt de oversterfte 1 747 sterfgevallen (+47,8 %), de zwaarste hittegolf sinds het begin van de metingen in 2000, zwaarder dan de hittegolf van augustus 2020 (557 sterfgevallen, +37,5 %).

Drie samenvallende factoren verklaren volgens Sciensano de omvang van het fenomeen: de duur van de episode, hoge temperaturen (piek van ~35 °C gedurende drie dagen) en ozonconcentraties boven 100 µg/m³ gedurende tien opeenvolgende dagen. Het federaal plan "hitte en ozonpieken" was actief van 15 juni tot 1 juli. Dit sterftecijfer komt bovenop de meer dan 400 medische interventies van de DBDMH die al eerder tijdens de episode werden gemeld (zie hierboven), en het ontbreken, tot 7 juli, van een afgewerkt gewestelijk sociaal klimaatplan.

Bronnen: BX1 — de oversterfte trof Brussel en Wallonië harder dan Vlaanderen (8 juli 2026) ; BRUZZ — 159 extra sterfgevallen in Brussel (8 juli 2026). Vertrouwen: official (Sciensano).

Groene zones: beroep tegen bouwstop

Op 20 maart 2026 heeft de Brusselse regering aangekondigd dat zij beroep aantekent tegen het arrest van oktober 2025 dat een bouwstop in de groene zones van het Gewest oplegt. De aangevoerde reden is het streven naar juridische helderheid.

Het arrest van oktober 2025 had alle nieuwe bouwactiviteiten in de Brusselse groene zones opgeschort. Het beroep beoogt de mogelijkheid te herstellen om in bepaalde van die zones te bouwen. Dit initiatief wekt kritiek van milieuverenigingen, die het zien als een achteruitgang van de bescherming van groene ruimtes.

Deze ontwikkeling moet worden bekeken in het licht van het engagement in het regeerakkoord om bepaalde braakliggende terreinen te beschermen (Wiels, Avijl, Donderberg): het beroep betreft een breder juridisch kader dan de specifiek in het akkoord genoemde sites.

Vliegtuiglawaai: vordering tot staking tegen het gebruik van de route RNP-07 (11 juni 2026)

Op 11 juni 2026 keurde de Brusselse ministerraad, op voorstel van de staatssecretaris voor Klimaat, de instelling goed van een vordering tot staking tegen de federale Staat met betrekking tot het intensieve gebruik van de aanvliegroute RNP-07 naar Brussels Airport. De procedure kan uitmonden in dwangsommen ten laste van de Belgische Staat bij schending van de Brusselse geluidsnormen tijdens landingen op baan 07L.

Argumenten van het Gewest:

• de route, in september 2025 aangekondigd als een testfase, dreigt volgens het Gewest bestendigd te worden zonder overleg met de Brusselse actoren;
• volgens een studie van de ULB, aangehaald in de pers, ondervinden meer dan 270 000 mensen hinder van deze aanvliegroute — tot 400 000 als ook de omwonenden van baan 07R worden meegeteld;
• volgens de gewestelijke geluidsmeters overschrijdt 96 % van de vluchten de Brusselse geluidsnormen (besluit « vliegtuiglawaai »).

Een eerdere vordering tot staking dekt al de landingen op baan 01, met dwangsommen ten laste van het federale niveau. De staatssecretaris zegt « het economische belang van de luchthaven » te erkennen en te pleiten voor « een billijke spreiding » van de vluchten. Dit geschil plaatst het Gewest tegenover de federale regering, nadat de vergadering van begin juni tussen de federale minister van Mobiliteit en de Brusselse burgemeesters over de geluidshinder zonder doorbraak was geëindigd.

Bronnen: BRUZZ, La Libre, Trends-Tendances (11-12 juni 2026). Betrouwbaarheid: unconfirmed (beslissing gecommuniceerd, verzoekschrift niet publiek neergelegd).

Energiebeleid (DPR, hoofdstuk 9)

Naast Renolution en de LEZ voorziet de DPR verschillende engagementen op het vlak van energie:

• Energiegemeenschappen: invoering van een wettelijk kader voor hernieuwbare energiegemeenschappen, waardoor lokale deling van zonne-energie mogelijk wordt
• Warmtenetten: uitwerking van een masterplan voor de ontwikkeling van stedelijke warmtenetten
• Biomethanisering: lancering van een proefproject voor biomethanisering van organisch afval
• LKEP: actualisering van het Lucht-Klimaat-Energieplan, het gewestelijke strategische kader voor de energietransitie

Deze engagementen zijn nog niet omgezet in concrete maatregelen.

Gemeentelijke initiatieven

Brussel-Stad stemde in december 2025 voor de afschaffing van de belasting op Tijdelijke Inname van de Openbare Weg (OTVP) voor de installatie van fotovoltaïsche panelen (max. 5 m², 2 werkdagen). Het is de eerste Brusselse gemeente die deze maatregel neemt. Andere gemeenten zijn voorlopig niet gevolgd.

Waterbeheer en klimaatadaptatie

Het advies van IEB (november 2025) over het toekomstige Waterbeheersplan (WBP 2028-2033) identificeert verschillende uitdagingen op het snijvlak van water en klimaat:

• GIEP (Geïntegreerd Beheer van Hemelwater): essentieel instrument voor klimaatadaptatie volgens IEB, maar volledig ondergefinancierd — de voorziene budgetten in het vorige WBP blijven ver onder de budgetten voor leidingnetwerken
• Overstorten: bij hevige neerslag wordt ongeveer 10 Mm³/jaar aan gemengd water (regen + afvalwater) geloosd in het hydrografisch netwerk (Kanaal en Zenne), waardoor het aquatisch milieu verontreinigd raakt
• Quaternaire zuivering verplicht tegen 2039 om opkomende verontreinigende stoffen (antibiotica, pesticiden, hormonen) uit het gezuiverde water te verwijderen
• Uitgebreid vervuiler-betaalt-principe: volgens de EU-richtlijn voor stedelijk afvalwater moeten producenten van milieubelastende stoffen (geneesmiddelen, cosmetica) minimaal 80 % van de kosten van de quaternaire zuivering dekken tegen 31/12/2028

Bron: IEB, advies over de toekomstige uitdagingen van het Brusselse waterbeleid, 14 november 2025.

Aziatische hoornaar: vangstcampagne 2026

Leefmilieu Brussel heeft meer dan 4.000 vallen verdeeld aan de 19 Brusselse gemeenten voor de lentevangstcampagne 2026, van 16 maart tot 1 mei. Het doel is de stichtende koninginnen te vangen voordat ze nieuwe nesten bouwen. De Aziatische hoornaar (Vespa velutina), een invasieve soort, bedreigt de lokale bestuivers (bijen, hommels).

Eigenaars zijn verantwoordelijk voor de neutralisatie van nesten op hun eigendom. Nesten in de openbare ruimte kunnen worden gemeld via Fix My Street. De weersomstandigheden (temperatuur >13°C) bepalen de efficiëntie van de vangst.

Bronnen: La Libre, BX1 (16 maart 2026).

PFAS: bodem- en waterverontreiniging

82 verontreinigde percelen werden geïdentificeerd in het Brussels Gewest (47 bodem, 55 grondwater). De Sicli-site in Ukkel vertoont waarden tot 1 058× de norm. TFA wordt aangetroffen in alle 6 drinkwaterreservoirs, met 97 % van de analyses boven de EU-norm (van kracht sinds januari 2026). De Raad voor het Leefmilieu vraagt een geïntegreerd kader (februari 2026).

Bron: Leefmilieu Brussel, 2025-2026.