Klimaat: doelstellingen zonder actiemiddelen

Ambitieuze doelstellingen, onzeker traject

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft zich ertoe verbonden om de broeikasgasemissies tegen 2030 met 47% te verminderen ten opzichte van 2005, in het kader van het Lucht-Klimaat-Energieplan (LKEP), definitief aangenomen in mei 2023. Deze doelstelling, in lijn met het Europese « Fit for 55 »-pakket, vereist massale investeringen in gebouwrenovatie, duurzame mobiliteit en energietransitie.

Sinds juni 2024 is de gewestregering in lopende zaken. Er kunnen geen nieuwe structurele politieke beslissingen worden genomen. Het LKEP loopt door voor de reeds goedgekeurde programma's, maar de nieuwe fasen zijn bevroren.

Renolution-premies onder druk

Het instrument

Renolution is het unieke loket voor renovatie- en energiepremies in het Brussels Gewest. Het bundelt de vroegere energie-, renovatie- en gevelpremies. Het instrument beoogt de renovatie van het Brusselse gebouwenpark te versnellen, waarvan meer dan 70% van de residentiële gebouwen dateert van voor 1970.

Wat geblokkeerd is

In lopende zaken worden bestaande premies verder verwerkt binnen de grenzen van het gestemde budget. Echter:

• Geen herwaardering van de premiebedragen ondanks de inflatie
• Geen nieuwe programma's gericht op de meest kritieke energieverslindende gebouwen
• Vermindering van het beschikbare budget: de voorlopige twaalfden laten geen verhoging van de toegekende bedragen toe
• Langere wachttijden: de verwerkingstermijnen van dossiers zijn gestegen bij gebrek aan administratieve versterking

De bouwsector, die sterk afhankelijk is van deze premies voor residentiële renovatie, meldt een vertraging van energetische renovatieprojecten.

De crisis van de Renolution-achterstallige betalingen

Eind 2025 bedroeg de betalingsachterstand van Renolution 42,2 miljoen EUR — goedgekeurde premies die niet aan de aanvragers zijn uitbetaald, bij gebrek aan voldoende begrotingsruimte in de voorlopige twaalfden. Duizenden huishoudens die renovatiewerken hebben uitgevoerd op basis van de beloofde premie wachten al maanden op hun terugbetaling.

Een collectief van benadeelde aanvragers, onder de naam « Renillusion », heeft een collectieve rechtszaak aangekondigd voor 1 juli 2026 als de betalingen niet worden geregulariseerd. Deze crisis ondermijnt de geloofwaardigheid van het instrument en remt nieuwe renovatieaanvragen af.

Het Lucht-Klimaat-Energieplan (LKEP) stilgelegd

De verwezenlijkingen

Het LKEP, aangenomen in 2016, versterkt in 2019 en herzien in mei 2023 met een verhoogde doelstelling van -47% (afgestemd op « Fit for 55 »), heeft geleid tot:

• De invoering van het EPB-certificatensysteem (Energieprestatie van Gebouwen)
• De ontwikkeling van het warmtenetwerk
• De geleidelijke uitbreiding van de lage-emissiezone (LEZ)
• De ondersteuning van isolatie van openbare gebouwen

Wat een volwaardige regering vereist

• Nieuwe fasen van het LKEP: de evaluatie en herziening van het plan voor de periode 2025-2030 vereist een regeringsbeslissing
• Bindende doelstellingen per sector: de verdeling van de inspanning tussen gebouwen, transport en industrie is niet geactualiseerd
• Financiering van de transitie: meerjarige budgetten kunnen niet worden vastgelegd via voorlopige twaalfden
• Coördinatie met het federale niveau: het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) vereist geactualiseerde gewestelijke bijdragen

Luchtkwaliteit: fragiele vooruitgang

De luchtkwaliteit in Brussel is de laatste jaren verbeterd, met name dankzij de lage-emissiezone (LEZ) en de vernieuwing van het voertuigenpark. Volgens IRCEL-gegevens is de NO2-concentratie op stedelijke achtergrondstations rond 21 µg/m3 ligt in 2025, tegenover ongeveer 30 µg/m3 op dezelfde stations in 2019. De toekomstige Europese limiet van 20 µg/m3 (van toepassing vanaf 2030) wordt nu net overschreden.

Deze vooruitgang berust echter op reeds bestaande mechanismen. Sinds 1 januari 2026 zijn dieselvoertuigen Euro 5 verboden in de LEZ, waardoor ongeveer 225.000 voertuigen worden getroffen. Deze stap, beslist vóór de verkiezingen, is automatisch van toepassing geworden.

Zonder nieuwe beslissingen:

• Kan de verdere LEZ-kalender (diesel Euro 6 en benzine Euro 3, gepland voor 2030-2035) niet worden versneld of aangepast
• Stagneren de investeringen in openbare laadpalen voor elektrische voertuigen
• Hangt de omschakeling van de MIVB-busvloot naar elektrisch af van nieuwe begrotingsbeslissingen

Wat blijft functioneren

• Leefmilieu Brussel: opvolging van emissies, monitoring van de luchtkwaliteit, aflevering van milieuvergunningen
• LEZ: de lage-emissiezone blijft van toepassing volgens de gestemde kalender
• Renolution-premies: verwerking van aanvragen binnen de bestaande budgettaire grenzen
• IRCEL-monitoringnetwerk: de meetstations blijven functioneren

Waarom dit belangrijk is

Klimaat is het domein waar verloren tijd het duurst is. Elk jaar vertraging in gebouwrenovatie, energietransitie en aanpassing aan stedelijke hittegolven vergroot de kloof tussen de aangegane verbintenissen en het werkelijke traject. Brussel, als een van de dichtstbevolkte regio's van Europa, is bijzonder kwetsbaar voor hitte-eilanden en luchtvervuiling. De bestaande programma's handhaven een minimale basis, maar zonder nieuwe politieke impuls raakt de doelstelling van 2030 elke maand verder buiten bereik.