Deelmobiliteit in Brussel: steps, fietsen, taxi's en de strijd om de concessies

Stand van zaken

In maart 2025 telt de deelmobiliteitsmarkt in Brussel ongeveer 15 700 voertuigen in free-floating: ~9 200 elektrische steps en ~6 500 fietsen. Bovenop deze vloten komen de 360 Villo!-stations (JCDecaux), goed voor ongeveer 5 000 fietsen met vast ankeringspunt, alsook deelscooters (Felyx, GO Sharing) en deelbakfietsen (TIER, Pony).

De markt heeft sinds 2023 een ingrijpende regelgevende consolidatie doorgemaakt, gekenmerkt door een ongezien juridisch geschil tussen private operatoren, de gewestregering en de Raad van State.

---

Steps en micromobiliteit

Regelgevend kader

Het besluit van de Brusselse gewestregering van 13 juli 2023 regelt deelmobiliteit in free-floating:

Geschillen en juridische saga

De selectie van Bolt en Dott als enige stepoperatoren in december 2023 leidde tot een juridische strijd die meer dan twee jaar duurde:

1. December 2023 — De regering selecteert Bolt en Dott (8 000 steps in totaal)
2. Januari 2024 — Lime en Voi verkrijgen een voorlopige schorsing in kort geding om verder te mogen opereren
3. 25 april 2024 — De Raad van State schorst de vlootplafonds wegens ontoereikende motivering. De dropzones worden daarentegen bevestigd
4. 2024 — De regering corrigeert het besluit (juridische motivering, selectiecriteria, GDPR-conformiteit)
5. 1 juli 2025 — De Raad van State verwerpt de vordering van Lime: de operator moet zijn activiteiten staken
6. 8 juli 2025 — Lime keert terug via een vergunningsoverdracht van Bodaz (slapende operator, vergunning geldig tot 5 december 2025)
7. 5 december 2025 — De Bodaz-vergunning vervalt. De status van Lime na deze datum wordt niet bevestigd door de beschikbare bronnen

In februari 2026 beschikken Bolt en Dott over de enige geldige vergunningen (tot 31 december 2026). De vernietigingsprocedure ten gronde voor de Raad van State is nog hangende.

---

Deelfietsen en het tijdperk na Villo!

Villo! (JCDecaux) — Einde van de concessie

De overeenkomst tussen het Gewest en JCDecaux, ondertekend in november 2008, loopt af in september 2026. Na bijna 17 jaar vertoont het Villo!-systeem tekenen van slijtage:

Brussel Mobiliteit heeft in januari 2023 een vergelijkende studie gelanceerd om de scenario's na afloop van de concessie te evalueren: (1) behoud van ankeringsstations, (2) enkel free-floating, (3) hybride, (4) publieke operator via de MIVB. De ontmantelingsclausule verplicht JCDecaux om alle stations te verwijderen en de openbare ruimte te herstellen binnen 7 maanden na het einde van de concessie.

Er is geen aanbesteding noch beslissing aangekondigd door de nieuwe regering in dit stadium.

Fietsen in free-floating

Tegelijkertijd is de markt van free-floating fietsen sterk gegroeid. In maart 2025 reden er ongeveer 6 500 deelfietsen rond in Brussel (Lime, Bolt, Dott, Voi). Het portaal data.mobility.brussels bevat 231 datasets waaronder de dropzones en het Fietsobservatorium.

---

Taxi's en VTC's

Taxiordonnantie van 2022

De ordonnantie van 9 juni 2022 heeft het regelgevend kader voor bezoldigd personenvervoer in Brussel geharmoniseerd. De uitvoeringsbesluiten (6 oktober 2022) bepalen:

Transitie naar nuluitstoot

De deadline voor nuluitstoot-taxi's is uitgesteld van 2025 naar 2027 door het Brussels Parlement, op initiatief van PS en MR. De sector had om uitstel tot 2030 gevraagd. Volgens Shifters Belgium vertegenwoordigt dit uitstel een extra uitstoot van +67 000 ton CO₂.

Herkwalificatie van VTC-chauffeurs

De kwestie van het sociaal statuut van platformchauffeurs (Uber, Bolt) was het onderwerp van drie opeenvolgende gerechtelijke beslissingen:

Het Arbeidshof heeft onder meer vastgesteld dat er geen reëel economisch risico was, dat de chauffeur zijn prijzen niet kon bepalen, dat er automatische afkoppeling plaatsvond na 3 weigeringen binnen 15 seconden en dat er controle was via geolocalisatie. Deze beslissing, hoewel definitief voor het individuele geval, heeft nog niet geleid tot een systematische herkwalificatie van platformchauffeurs.

---

LEZ en Bruxell'Air: het verband met deelmobiliteit

Bruxell'Air — individueel mobiliteitsbudget

De Bruxell'Air-premie biedt een mobiliteitsbudget aan Brusselse inwoners die hun voertuig opgeven:

Het budget dekt het MIVB-abonnement, de aankoop van een fiets (min. 200 EUR), autodelen (Cambio, Poppy), taxi's Victor Cab en de Modalizy-kaart. In 2020 maakten 886 inwoners er gebruik van. Het premiebudget is verviervoudigd tot meer dan 3 miljoen euro in 2022 (gedeeltelijke financiering via het EU-herstelplan).

LEZ als indirect hefboomeffect

De lage-emissiezone stimuleert de modal shift naar deelmobiliteit. In 2026 is 7 % van het wagenpark uitgesloten (minimum diesel Euro 6, minimum benzine Euro 3), deze voertuigen vertegenwoordigen 40 % van de NOx-uitstoot van het verkeer. De nalevingsgraad bedraagt 99,3 %. Het portaal lez.brussels verwijst naar alternatieven: Cambio, Poppy, Villo, Bluebike, Collecto, Park & Ride.

---

Ongevallenstatistieken

Het Vias Institute registreert een sterke stijging van het aantal ongevallen met elektrische steps:

Brussel concentreert 45 % van alle stepongevallen in het land. Van de ernstig gewonde en gehospitaliseerde slachtoffers lijdt 60 % aan schedeltrauma's. De ongevallen vinden voor 29 % plaats op kruispunten en voor 30 % in het donker. Uit onderzoek van Vias blijkt dat 44 % van de Belgen niet weet dat de minimumleeftijd 16 jaar is, en 35 % weet niet dat het vervoer van passagiers verboden is.

---

Behandeling in de Gewestelijke Beleidsverklaring

De Gewestelijke Beleidsverklaring van 13 februari 2026 vermeldt deelmobiliteit niet als openbaar beleid. Noch Villo!, noch deelsteps, noch VTC's, noch multimodale integratie (MaaS/Floya) worden genoemd.

De indirect gerelateerde maatregelen zijn:

• Nieuw Gewestelijk Mobiliteitsplan ter vervanging van Good Move (gericht op schoolzones)
• Behoud van de LEZ (pas 350 EUR/jaar, boete verlaagd tot 80 EUR)
• 2e autoloze zondag per jaar
• Verwijdering van de betwiste paaltjes

Het ontbreken van enige vermelding roept de vraag op naar de continuïteit van de regelgeving: de Villo!-concessie vervalt over 7 maanden, de stepvergunningen lopen eind 2026 af, en de nuluitstoot-transitie van taxi's moet nog begeleid worden.

---

Wat de cijfers niet vertellen

De beschikbare statistieken laten niet toe om het reële modale aandeel van deelmobiliteit in de Brusselse verplaatsingen te meten. Het aantal ritten per deelstep, -fiets of -scooter wordt niet gepubliceerd door de operatoren en niet geaggregeerd door Brussel Mobiliteit.

De sociale impact van de herkwalificatie van VTC-chauffeurs blijft moeilijk te kwantificeren: hoeveel chauffeurs zijn actief in Brussel, onder welke voorwaarden, en wat zou de kost zijn van een systematische herkwalificatie als werknemer voor de platformen en het socialezekerheidsstelsel.

Ten slotte is het scenario na Villo! niet openbaar gedocumenteerd: noch de kost van een publieke operator, noch de resultaten van de vergelijkende studie van Brussel Mobiliteit (gelanceerd in januari 2023) zijn openbaar gemaakt.