Mobiliteit: nieuw gewestelijk plan, Metro 3 bevroren, LEZ behouden

Regeerakkoord: de aangekondigde engagementen

Het akkoord van 12 februari 2026 markeert een ingrijpende koerswijziging op het vlak van mobiliteit:

• Good Move: een nieuw Gewestelijk Mobiliteitsplan zal het opvolgen, met kleinere mazen (schoolperimeters)
• Metro 3: bevroren voor 10 jaar, vervangen door een tram die de lus van het bestaande netwerk vervolledigt
• Tram 15 (Noordstation – Tour & Taxis): behouden
• MIVB-werven: Grondwet en Zuidpaleis worden voortgezet
• Autoloze zondag: een tweede zondag per jaar
• LEZ: gehandhaafd — jaarpas van 350 EUR (sociaal tarief 200 EUR), boete per overtreding verlaagd van 350 naar 80 EUR, plafond van 4 boetes/jaar afgeschaft
• MIVB-tarieven: voorkeurtarieven jongeren/senioren behouden
• Betwiste paaltjes: verwijdering

De bevriezing van Metro 3 voor 10 jaar is de meest structurerende beslissing: ze maakt een einde aan het project zoals het was opgevat (uitbreiding naar Bordet, 4,76 miljard EUR) en heroriënteert de investering naar de tram.

Overige mobiliteitsengagementen (DPR, hoofdstuk 3)

De DPR bevat aanvullende engagementen die nog niet zijn uitgewerkt:

• STOP-principe: hiërarchie voetgangers > fietsers > openbaar vervoer > auto's als leidend beginsel van het mobiliteitsbeleid
• Vision Zero: doelstelling van nul verkeersdoden op de Brusselse wegen
• Wegenvignet: evaluatie van de haalbaarheid van een vignet voor voertuigen die het Gewest binnenrijden
• LISA-zone: uitbreiding van de zones 30 km/u buiten de huidige perimeter
• S-treinen: ontwikkeling van het voorstedelijk treinnetwerk in samenwerking met het federale niveau (NMBS)

Deze engagementen staan in de DPR, maar zijn nog niet omgezet in uitvoeringsmaatregelen.

Metro 3: voortgang op het zuidelijke traject (maart 2026)

Op 11 maart 2026 kondigde de MIVB aan dat de ruwbouw van het premetrostation Toots Thielemans (onder de Stalingradlaan) voltooid is. De ruwbouwstructuur is afgewerkt, maar de afwerking (tegels, wandbekleding, roltrappen, betaalpoortjes) moet nog worden gerealiseerd.

Deze stap maakt het mogelijk om de heraanleg van de Stalingradlaan in het najaar van 2026 te starten: er komen wandelpaden aan weerszijden van de rijbaan. De Stad Brussel heeft de benodigde vergunning al verkregen.

Wat de ontbrekende schakel betreft (120 meter tunnel onder het Zuidpaleis), zullen de civiele bouwwerken nog vier jaar duren en zouden in 2027 kunnen beginnen, onder twee voorwaarden: de afwijzing van het classificatieverzoek voor het Zuidpaleis en de verkrijging van de stedenbouwkundige vergunning voor de inwendige sloop van het gebouw. Verschillende verenigingen hebben beroepen ingesteld, en de Raad van State had de vergunning in december 2025 geschorst.

Het station Toots Thielemans, gekoppeld aan het station Lemonnier, zal de verdubbeling van de sporen in de premetrotunnel tussen Zuidstation en Beurs mogelijk maken, waardoor de doorrijfrequentie toeneemt.

Bronnen: VRT NWS, BRUZZ, La Libre (11 maart 2026).

Op 12 maart werden de ingenieurs van het consortium SM Toots gehoord door de bijzondere commissie Metro 3 van het Parlement. Zij verklaarden dat het Zuidpaleis eerder had moeten worden ontruimd om grondig bodemonderzoek mogelijk te maken. De kleilaag bleek dieper dan verwacht (palen van 24 m nodig), en de jet grouting-techniek was ongeschikt voor de heterogeniteit van de bodem. Het "build only"-contract stond het consortium niet toe het ontwerp te wijzigen.

Bron: BRUZZ (12 maart 2026).

Verkeersveiligheid — 20 doden in 2025 (verdubbeling)

Het Vias Institute publiceert op 10 maart 2026 de cijfers over verkeersdoden in België voor 2025. Brussel telt 20 verkeersdoden in 2025, tegenover 10 in 2024, 10 in 2023 en 10 in 2022 — een verdubbeling in één jaar. De trend is omgekeerd aan die in de andere twee gewesten: Vlaanderen daalt van 248 naar 234 doden (−6 %), Wallonië van 197 naar 191 (−3 %).

Op nationaal niveau vormen elektrische steps een alarmsignaal: 13 doden in 2025 (tegenover 4 in 2024). Het aantal gedode voetgangers bereikt een historisch minimum (52, tegenover 70 het jaar ervoor). De globale ernst daalt: 12 doden per 1 000 letselongevallen in 2025, tegen 16 per 1 000 in 2016.

Deze verdubbeling in Brussel staat in schril contrast met de Vision Zero-doelstelling in de DPR van de regering-Dilliès (hoofdstuk 3: "nul verkeersdoden op de Brusselse wegen"). Er zijn nog geen specifieke uitvoeringsmaatregelen aangekondigd.

Bron: Vias Institute (politiegegevens), BRUZZ (10 maart 2026).

MIVB-netwerk: bussen keren niet terug naar Schumanplein

De MIVB bevestigt dat de 5 buslijnen die omgeleid zijn sinds de heraanlegwerken van het Schumanplein niet terugkeren naar het plein na afloop van de werken (verwacht eind 2026). De bussen blijven definitief in Maalbeek als eindpunt. Het systeem van verzinkbare paaltjes, bedoeld om bussen door te laten op het voetgangersgedeelte van het Schumanplein, is geschrapt: te complex gezien het busvolume. Beliris was nochtans al begonnen met de installatie van vezelwapening. Impact: verminderde bereikbaarheid per openbaar vervoer op de as Schuman (enkel metro lijnen 1 en 5 + treinstation Schuman).

Werken Bara-plaat — trams onderbroken voor 1 jaar (27 april 2026)

De MIVB kondigde op 4 maart 2026 de onderbreking van 4 tramlijnen aan ter hoogte van het Zuidstation voor één jaar (van 27 april 2026 tot april 2027). Reden: dringende herstelling van een betonplaat onder het Baraplein in de premetrotunnel. De infrastructuur, 40 jaar oud, vertoont infiltraties en corrosie van het staal. Zonder ingreep kan instortingsgevaar niet worden uitgesloten.

Alternatieven: metro 2/6 (Hallepoort–Zuidstation), versterkte bus 50, verlengde bus 96, verlengde bus 37 Albert–Zuidstation, verlengde tram 82 via Stalle/Marlow, NMBS lijn S1.

Bron: MIVB (4 maart 2026).

Renovatie tunnels — 101,3 M€ (Beliris + Gewest)

Op 4 maart 2026 kondigde federaal minister Bernard Quintin (MR, Beliris) in de commissie Mobiliteit van het federale parlement een budget van 50 miljoen EUR (Beliris) aan voor de renovatie van Brusselse tunnels (Louise, Belliard, onder andere). Het Brussels Gewest voegt er 51,3 miljoen EUR aan toe, goed voor een totaal van 101,3 miljoen EUR.

Andere vermelde Beliris-projecten: ontradingsparkings (Stalle), fietssnelwegen, Mediapark Reyers, Biestebroeck kanaal, Schumanplein (einde werken: herfst 2026).

Bron: BX1 (4 maart 2026).

Deelmobiliteit

Ongeveer 15 700 deelvoertuigen circuleren in het Brussels Gewest (maart 2025): ~9 200 elektrische steps en ~6 500 deelfietsen in free-floating. De Villo!-concessie (360 stations, JCDecaux) loopt af in september 2026 zonder opvolger. De steplicenties (Bolt, Dott) verlopen eind 2026. Het aantal ongevallen stijgt: 541 gewonden in Brussel in 2024, +62 % in Q1 2025.

De DPR vermeldt deelmobiliteit niet als beleidsveld.

Ter Kamerenbos: rotsblokken vervangen door betonblokken (maart 2026)

De 40 rotsblokken die in april 2025 in het Ter Kamerenbos werden geplaatst om snelle fietsers af te remmen, werden op 13 maart 2026 vervangen door betonblokken die niet verplaatst kunnen worden. Schepen van Mobiliteit van de Stad Brussel, Anaïs Maes (Vooruit), nam dit besluit na vaststellingen van overdreven snelheid door de politie begin maart.

De burgemeester noemde de maatregel tijdelijk, met als doel de volledige verwijdering tegen 2030 in het kader van een definitieve herinrichting van de site (studies lopende). De maatregel lokte kritiek uit van Ecolo-Groen, dat een reactief in plaats van planmatig beheer hekelt.

Escalatie Gewest vs Stad (23 maart 2026): De gewestelijke dienst urban.brussels heeft een proces-verbaal opgesteld tegen de Stad Brussel voor stedenbouwkundige overtredingen — de betonblokken werden geplaatst zonder stedenbouwkundige vergunning in een beschermd gebied. Staatssecretaris voor Stedenbouw Audrey Henry (MR) eiste de indiening van een vergunning. Minister-president Boris Dilliès (MR) bekritiseerde de « geïmproviseerde en opeenvolgende inrichtingen ». De Stad kondigde aan een vergunning te zullen indienen (verankerde blokken, esthetische oplossing volgt). Dit conflict vormt de eerste zichtbare breuk binnen de regering van 7 partijen (dag 37).

Bronnen: BRUZZ, BX1, La Libre (12-13 maart 2026), L'Avenir, DH (23 maart 2026).

Structurele gegevens: Mini-Bru IBSA 2026

De Mini-Bru 2026 documenteert de verplaatsingsgewoonten van de Brusselaars:

56 % van de Brusselse huishoudens bezit geen auto (vs 24 % in Vlaanderen, 25 % in Wallonië). Het wagenpark is met 18 % afgenomen tussen 2015 en 2025 (van 639K naar 524K voertuigen).

De deelmobiliteitsdiensten kennen een snelle groei: 24 789 ritten/dag met free-floating steps (2024, ×3 sinds 2021), 7 987 ritten/dag met deelfietsen.

Bron: BISA Mini-Bru 2026 (FOD Mobiliteit, BELDAM, Statbel, gegevens 2024).

Taxibus MIVB: einde minibusdienst PBM (maart 2026)

De minister van Mobiliteit bevestigde op 17 maart 2026, in commissie van het Brussels Parlement, de niet-vernieuwing van de Taxibus-minibusvloot van de MIVB, bestemd voor personen met beperkte mobiliteit. De huidige dienst (12 minibussen) wordt geleidelijk vervangen door een beroep op privétaxi's tegen eind 2027.

De tariefimpact wordt geschat op 2 € → 5-8 € per rit. De gewestelijke dotatie voor PBM-vervoer werd verhoogd van 4,7 naar 6,7 miljoen EUR/jaar (+2M), maar de meerkosten voor de vernieuwing van de vloot (4,5M EUR) worden als niet financierbaar beschouwd. Het PBM-budget vertegenwoordigt 0,1 % van het gewestbudget.

De vereniging Altéo lanceerde een petitie tegen deze beslissing. Het onderwerp werd besproken tijdens een parlementaire hoorzitting op 17 maart 2026.

Bron: La Libre (17 maart 2026).

Fiets: +15,3 % gebruik in 2025, maar onveiligheid neemt toe

Het Fietsobservatorium (Pro Velo) publiceert op 17 maart 2026 de resultaten van het Brusselse fietsobservatorium voor 2025. Het aantal fietsers tijdens de spitsuren steeg met +15,3 % op jaarbasis — een record. Tegelijkertijd draagt 71 % van de fietsers een helm, tegenover slechts 20 % van de stepgebruikers.

Het profiel van de fietsers diversifieert: 40 % zijn vrouwen (60 % mannen). Elektrische fietsen vertegenwoordigen 50 % van de stroom (quasi-pariteit mannen/vrouwen op de e-bike). Longtails zijn goed voor 10 % en bakfietsen (cargofietsen) 5 %.

Het veiligheidsgevoel verslechtert echter: slechts 24 % van de fietsers voelt zich veilig (tegenover 39 % in 2023). 33 % van de fietsers verklaart de afgelopen twee jaar een ongeval te hebben gehad. Deze verslechtering van het veiligheidsgevoel ondanks de groei van het gebruik sluit aan bij de verdubbeling van het aantal verkeersdoden op de Brusselse wegen in 2025 (20 doden, ×2 vs 2022-2024).

De enquête heeft betrekking op 393 fietsers.

Bronnen: Pro Velo / Fietsobservatorium (17 maart 2026), DH (17 maart 2026), BRUZZ (19 maart 2026).

Good Move 2: voortzetting bevestigd (maart 2026)

De minister van Mobiliteit bevestigde op 17 maart 2026 dat de coalitie dezelfde doelstellingen nastreeft op het vlak van mobiliteit als die van het Good Move-plan, ondanks de aankondiging door de MR tijdens het conclaaf van februari 2026 dat Good Move « begraven » was. Het nieuwe plan, dat ze met humor « Good Move 2 » noemt, volgt het oorspronkelijke plan op met kleinere mazen (schoolperimeters) maar behoudt dezelfde filosofie.

De minister benadrukt dat MR, PS en Groen hetzelfde doel nastreven: de plaats van de auto in de stad verminderen, het fietsgebruik en het openbaar vervoer ontwikkelen, en de luchtkwaliteit verbeteren.

Bron: RTBF (17 maart 2026).

LEZ: juridische onduidelijkheid vóór 1 april (25 maart 2026)

De LEZ-jaarpas van 350 EUR uit het regeerakkoord heeft nog geen wettelijk kader. Het kabinet van de minister-president bevestigde op 24 maart een « principieel akkoord » over een overgangssysteem, maar het besluit is nog niet gestemd. De deadline van 1 april 2026 — volgende fase van de LEZ-kalender — nadert zonder geformaliseerde tekst.

De ministerraad van 28 maart zou het systeem moeten verduidelijken. Zonder tekst blijft de juridische situatie onzeker: de huidige boetes (350 EUR per overtreding) blijven technisch van kracht zolang het nieuwe regime niet in werking treedt.

Bron: La Libre (24 maart 2026). Te bevestigen na ministerraad van 28 maart.

Wegenonderhoud: AI-scan en versterkt budget (maart 2026)

Brussel Mobiliteit zet een systeem van kunstmatige intelligentie in om de staat van de gewestelijke wegen in kaart te brengen: dashboardcamera's met GPS gekoppeld aan een algoritme voor automatische detectie van putten, scheuren en wegdekgebreken.

Een bijkomend budget van 10 miljoen EUR wordt in 2026 toegewezen voor het onderhoud van de gewestelijke wegen, bovenop het lopende budget. De werken worden geprogrammeerd in nachtelijke uren en tijdens het weekend om de impact op het verkeer te beperken.

Bron: Brussel Mobiliteit, BRUZZ (20 maart 2026).

Toegankelijkheid PBM

57 van de 69 metrostations zijn uitgerust met liften (Park en Simonis uitgerust in juni 2025, 10 nieuwe liften). De volledige busvloot beschikt over toegangsrampen. De MIVB voert een Strategisch Toegankelijkheidsplan (PSMA) uit: 50 haltes per jaar aangepast. De nieuwe TNG-trams beschikken over automatische oprijplaten.