Mobiliteit: nieuw gewestelijk plan, Metro 3 bevroren, LEZ behouden

Regeerakkoord: de aangekondigde engagementen

Het akkoord van 12 februari 2026 markeert een ingrijpende koerswijziging op het vlak van mobiliteit:

• Good Move: een nieuw Gewestelijk Mobiliteitsplan zal het opvolgen, met kleinere mazen (schoolperimeters)
• Metro 3: bevroren voor 10 jaar, vervangen door een tram die de lus van het bestaande netwerk vervolledigt
• Tram 15 (Noordstation – Tour & Taxis): behouden
• MIVB-werven: Grondwet en Zuidpaleis worden voortgezet
• Autoloze zondag: een tweede zondag per jaar
• LEZ: gehandhaafd — jaarpas van 350 EUR (sociaal tarief 200 EUR), boete per overtreding verlaagd van 350 naar 80 EUR, plafond van 4 boetes/jaar afgeschaft
• MIVB-tarieven: voorkeurtarieven jongeren/senioren behouden
• Betwiste paaltjes: verwijdering

De bevriezing van Metro 3 voor 10 jaar is de meest structurerende beslissing: ze maakt een einde aan het project zoals het was opgevat (uitbreiding naar Bordet, 4,76 miljard EUR) en heroriënteert de investering naar de tram.

Overige mobiliteitsengagementen (DPR, hoofdstuk 3)

De DPR bevat aanvullende engagementen die nog niet zijn uitgewerkt:

• STOP-principe: hiërarchie voetgangers > fietsers > openbaar vervoer > auto's als leidend beginsel van het mobiliteitsbeleid
• Vision Zero: doelstelling van nul verkeersdoden op de Brusselse wegen
• Wegenvignet: evaluatie van de haalbaarheid van een vignet voor voertuigen die het Gewest binnenrijden
• LISA-zone: uitbreiding van de zones 30 km/u buiten de huidige perimeter
• S-treinen: ontwikkeling van het voorstedelijk treinnetwerk in samenwerking met het federale niveau (NMBS)

Deze engagementen staan in de DPR, maar zijn nog niet omgezet in uitvoeringsmaatregelen.

Metro 3: voortgang op het zuidelijke traject (maart 2026)

Op 11 maart 2026 kondigde de MIVB aan dat de ruwbouw van het premetrostation Toots Thielemans (onder de Stalingradlaan) voltooid is. De ruwbouwstructuur is afgewerkt, maar de afwerking (tegels, wandbekleding, roltrappen, betaalpoortjes) moet nog worden gerealiseerd.

Deze stap maakt het mogelijk om de heraanleg van de Stalingradlaan in het najaar van 2026 te starten: er komen wandelpaden aan weerszijden van de rijbaan. De Stad Brussel heeft de benodigde vergunning al verkregen.

Wat de ontbrekende schakel betreft (120 meter tunnel onder het Zuidpaleis), zullen de civiele bouwwerken nog vier jaar duren en zouden in 2027 kunnen beginnen, onder twee voorwaarden: de afwijzing van het classificatieverzoek voor het Zuidpaleis en de verkrijging van de stedenbouwkundige vergunning voor de inwendige sloop van het gebouw. Verschillende verenigingen hebben beroepen ingesteld, en de Raad van State had de vergunning in december 2025 geschorst.

Het station Toots Thielemans, gekoppeld aan het station Lemonnier, zal de verdubbeling van de sporen in de premetrotunnel tussen Zuidstation en Beurs mogelijk maken, waardoor de doorrijfrequentie toeneemt.

Bronnen: VRT NWS, BRUZZ, La Libre (11 maart 2026).

Op 12 maart werden de ingenieurs van het consortium SM Toots gehoord door de bijzondere commissie Metro 3 van het Parlement. Zij verklaarden dat het Zuidpaleis eerder had moeten worden ontruimd om grondig bodemonderzoek mogelijk te maken. De kleilaag bleek dieper dan verwacht (palen van 24 m nodig), en de jet grouting-techniek was ongeschikt voor de heterogeniteit van de bodem. Het "build only"-contract stond het consortium niet toe het ontwerp te wijzigen.

Bron: BRUZZ (12 maart 2026).

Op 24 maart werd de burgemeester van Brussel-Stad Philippe Close op zijn beurt gehoord, na eerdere hoorzittingen met Vervoort, Picqué, Onkelinx, Reynders en Mayeur. Het rapport van de Rekenkamer (2024) had een « incoherent proces », een « ondoorzichtig beheer » en een « onzekere financiële levensvatbaarheid » van het project aangeklaagd.

Bronnen: Brussels Parlement, BRUZZ (24 maart 2026).

Verkeersveiligheid — 20 doden in 2025 (verdubbeling)

Het Vias Institute publiceert op 10 maart 2026 de cijfers over verkeersdoden in België voor 2025. Brussel telt 20 verkeersdoden in 2025, tegenover 10 in 2024, 10 in 2023 en 10 in 2022 — een verdubbeling in één jaar. De trend is omgekeerd aan die in de andere twee gewesten: Vlaanderen daalt van 248 naar 234 doden (−6 %), Wallonië van 197 naar 191 (−3 %).

Op nationaal niveau vormen elektrische steps een alarmsignaal: 13 doden in 2025 (tegenover 4 in 2024). Het aantal gedode voetgangers bereikt een historisch minimum (52, tegenover 70 het jaar ervoor). De globale ernst daalt: 12 doden per 1 000 letselongevallen in 2025, tegen 16 per 1 000 in 2016.

Deze verdubbeling in Brussel staat in schril contrast met de Vision Zero-doelstelling in de DPR van de regering-Dilliès (hoofdstuk 3: "nul verkeersdoden op de Brusselse wegen"). Er zijn nog geen specifieke uitvoeringsmaatregelen aangekondigd.

Bron: Vias Institute (politiegegevens), BRUZZ (10 maart 2026).

MIVB-netwerk: bussen keren niet terug naar Schumanplein

De MIVB bevestigt dat de 5 buslijnen die omgeleid zijn sinds de heraanlegwerken van het Schumanplein niet terugkeren naar het plein na afloop van de werken (verwacht eind 2026). De bussen blijven definitief in Maalbeek als eindpunt. Het systeem van verzinkbare paaltjes, bedoeld om bussen door te laten op het voetgangersgedeelte van het Schumanplein, is geschrapt: te complex gezien het busvolume. Beliris was nochtans al begonnen met de installatie van vezelwapening. Impact: verminderde bereikbaarheid per openbaar vervoer op de as Schuman (enkel metro lijnen 1 en 5 + treinstation Schuman).

Werken Bara-plaat — trams onderbroken voor 1 jaar (27 april 2026)

De MIVB kondigde op 4 maart 2026 de onderbreking van 4 tramlijnen aan ter hoogte van het Zuidstation voor één jaar (van 27 april 2026 tot april 2027). Reden: dringende herstelling van een betonplaat onder het Baraplein in de premetrotunnel. De infrastructuur, 40 jaar oud, vertoont infiltraties en corrosie van het staal. Zonder ingreep kan instortingsgevaar niet worden uitgesloten.

Alternatieven: metro 2/6 (Hallepoort–Zuidstation), versterkte bus 50, verlengde bus 96, verlengde bus 37 Albert–Zuidstation, verlengde tram 82 via Stalle/Marlow, NMBS lijn S1.

Bron: MIVB (4 maart 2026).

Renovatie tunnels — 101,3 M€ (Beliris + Gewest)

Op 4 maart 2026 kondigde federaal minister Bernard Quintin (MR, Beliris) in de commissie Mobiliteit van het federale parlement een budget van 50 miljoen EUR (Beliris) aan voor de renovatie van Brusselse tunnels (Louise, Belliard, onder andere). Het Brussels Gewest voegt er 51,3 miljoen EUR aan toe, goed voor een totaal van 101,3 miljoen EUR.

Andere vermelde Beliris-projecten: ontradingsparkings (Stalle), fietssnelwegen, Mediapark Reyers, Biestebroeck kanaal, Schumanplein (einde werken: herfst 2026).

Bron: BX1 (4 maart 2026).

Deelmobiliteit

Ongeveer 15 700 deelvoertuigen circuleren in het Brussels Gewest (maart 2025): ~9 200 elektrische steps en ~6 500 deelfietsen in free-floating. De Villo!-concessie (360 stations, JCDecaux) loopt af in september 2026 zonder opvolger. De steplicenties (Bolt, Dott) verlopen eind 2026. Het aantal ongevallen stijgt: 541 gewonden in Brussel in 2024, +62 % in Q1 2025.

De DPR vermeldt deelmobiliteit niet als beleidsveld.

Ter Kamerenbos: rotsblokken vervangen door betonblokken (maart 2026)

De 40 rotsblokken die in april 2025 in het Ter Kamerenbos werden geplaatst om snelle fietsers af te remmen, werden op 13 maart 2026 vervangen door betonblokken die niet verplaatst kunnen worden. Schepen van Mobiliteit van de Stad Brussel, Anaïs Maes (Vooruit), nam dit besluit na vaststellingen van overdreven snelheid door de politie begin maart.

De burgemeester noemde de maatregel tijdelijk, met als doel de volledige verwijdering tegen 2030 in het kader van een definitieve herinrichting van de site (studies lopende). De maatregel lokte kritiek uit van Ecolo-Groen, dat een reactief in plaats van planmatig beheer hekelt.

Escalatie Gewest vs Stad (23 maart 2026): De gewestelijke dienst urban.brussels heeft een proces-verbaal opgesteld tegen de Stad Brussel voor stedenbouwkundige overtredingen — de betonblokken werden geplaatst zonder stedenbouwkundige vergunning in een beschermd gebied. Staatssecretaris voor Stedenbouw Audrey Henry (MR) eiste de indiening van een vergunning. Minister-president Boris Dilliès (MR) bekritiseerde de « geïmproviseerde en opeenvolgende inrichtingen ». De Stad kondigde aan een vergunning te zullen indienen (verankerde blokken, esthetische oplossing volgt). Dit conflict vormt de eerste zichtbare breuk binnen de regering van 7 partijen (dag 37).

Bronnen: BRUZZ, BX1, La Libre (12-13 maart 2026), L'Avenir, DH (23 maart 2026).

Structurele gegevens: Mini-Bru IBSA 2026

De Mini-Bru 2026 documenteert de verplaatsingsgewoonten van de Brusselaars:

56 % van de Brusselse huishoudens bezit geen auto (vs 24 % in Vlaanderen, 25 % in Wallonië). Het wagenpark is met 18 % afgenomen tussen 2015 en 2025 (van 639K naar 524K voertuigen).

De deelmobiliteitsdiensten kennen een snelle groei: 24 789 ritten/dag met free-floating steps (2024, ×3 sinds 2021), 7 987 ritten/dag met deelfietsen.

Bron: BISA Mini-Bru 2026 (FOD Mobiliteit, BELDAM, Statbel, gegevens 2024).

Taxibus MIVB: einde minibusdienst PBM (maart 2026)

De minister van Mobiliteit bevestigde op 17 maart 2026, in commissie van het Brussels Parlement, de niet-vernieuwing van de Taxibus-minibusvloot van de MIVB, bestemd voor personen met beperkte mobiliteit. De huidige dienst (12 minibussen) wordt geleidelijk vervangen door een beroep op privétaxi's tegen eind 2027.

De tariefimpact wordt geschat op 2 € → 5-8 € per rit. De gewestelijke dotatie voor PBM-vervoer werd verhoogd van 4,7 naar 6,7 miljoen EUR/jaar (+2M), maar de meerkosten voor de vernieuwing van de vloot (4,5M EUR) worden als niet financierbaar beschouwd. Het PBM-budget vertegenwoordigt 0,1 % van het gewestbudget.

De vereniging Altéo lanceerde een petitie tegen deze beslissing. Het onderwerp werd besproken tijdens een parlementaire hoorzitting op 17 maart 2026.

Bron: La Libre (17 maart 2026).

Fiets: +15,3 % gebruik in 2025, maar onveiligheid neemt toe

Het Fietsobservatorium (Pro Velo) publiceert op 17 maart 2026 de resultaten van het Brusselse fietsobservatorium voor 2025. Het aantal fietsers tijdens de spitsuren steeg met +15,3 % op jaarbasis — een record. Tegelijkertijd draagt 71 % van de fietsers een helm, tegenover slechts 20 % van de stepgebruikers.

Het profiel van de fietsers diversifieert: 40 % zijn vrouwen (60 % mannen). Elektrische fietsen vertegenwoordigen 50 % van de stroom (quasi-pariteit mannen/vrouwen op de e-bike). Longtails zijn goed voor 10 % en bakfietsen (cargofietsen) 5 %.

Het veiligheidsgevoel verslechtert echter: slechts 24 % van de fietsers voelt zich veilig (tegenover 39 % in 2023). 33 % van de fietsers verklaart de afgelopen twee jaar een ongeval te hebben gehad. Deze verslechtering van het veiligheidsgevoel ondanks de groei van het gebruik sluit aan bij de verdubbeling van het aantal verkeersdoden op de Brusselse wegen in 2025 (20 doden, ×2 vs 2022-2024).

De enquête heeft betrekking op 393 fietsers.

Bronnen: Pro Velo / Fietsobservatorium (17 maart 2026), DH (17 maart 2026), BRUZZ (19 maart 2026).

Good Move: tijdpad van de opvolger gedetailleerd (april 2026)

Op 14 en 15 april 2026 heeft de minister van Mobiliteit aan BRUZZ en La Libre het tijdpad voor de opvolger van Good Move gepreciseerd:

• Vóór de zomer 2026: nota aan de regering op basis van het rapport van het Observatorium van het Gewestelijk Mobiliteitsplan
• Eind 2026: evaluatie afgerond en definitief voorgelegd aan de regering
• 2027-2030: periode voor mogelijke correcties op het huidige plan
• Vanaf 2030: nieuw mobiliteitsplan van kracht (officiële naam nog niet meegedeeld)

De minister herinnert eraan dat Good Move een vijftigtal maatregelen omvat die verder gaan dan de circulatieplannen, met als doel een « leefbaardere en verkeersveiliger stad ». Het STOP-principe (voetgangers > fietsers > openbaar vervoer > auto's) blijft behouden.

Zelfkritiek over de participatie: Van den Brandt erkent weerstand in Kuregem en Schaarbeek, toe te schrijven aan een « gebrek aan draagvlak » en onvoldoende overleg. Het nieuwe plan moet « de reikwijdte van de acties inperken om de situaties geval per geval beheersbaarder te maken » en het overleg met de gemeenten versterken. « Een goede communicatie met de bevolking is ongelooflijk belangrijk, maar ook ongelooflijk moeilijk » in de Brusselse context.

Positionering over de openbare ruimte: gevraagd naar parkeren, stelt de minister: « Als ik parkeerplaatsen moet schrappen om een plek veiliger te maken, dan zal ik dat doen. » Prioriteit gaat naar de schoolomgevingen, waar « een consensus over de noodzaak van verkeersveilige mobiliteit » wordt vastgesteld.

Bronnen: La Libre (15 april 2026); BRUZZ (14 april 2026). Betrouwbaarheid: official.

LEZ: reglementaire onduidelijkheid op J-6 vóór 1 april (26 maart 2026)

Op 6 dagen van de inwerkingtreding van de volgende fase van de LEZ-kalender (1 april 2026) is het regelgevend kader niet afgerond. De regering heeft een overgangssysteem aangekondigd, maar het betreft een « informeel principieel akkoord » — er is nog geen officiële tekst (besluit) gepubliceerd.

De aangekondigde maar nog niet geformaliseerde parameters:

• Jaarpas: 350 EUR om met een niet-conform voertuig te rijden
• Sociaal tarief: 200 EUR voor kwetsbare categorieën
• Verlaagde boete: 80 EUR/maand (in plaats van 350 EUR per overtreding)

Tot 31 maart: enkel waarschuwingen, geen boetes. Vanaf 1 april: de boetes van 350 EUR per overtreding gelden technisch als er geen nieuwe tekst in werking treedt.

De oppositie spreekt van « flagrant amateurisme ». Een globale hervorming van het LEZ-boetesysteem is gepland: eerste lezing « in de komende weken », met als doel inwerkingtreding januari 2027.

Breuk over de sociale uitzonderingen (26-27 maart): de kwestie van de vrijstellingen voor houders van het BIM-statuut (Begunstigde van de Verhoogde Tegemoetkoming) verdeelt de coalitie diep. PS en Vooruit eisten de volledige vrijstelling voor BIM-houders — ongeveer 30 % van de Brusselaars volgens het BISA. Groen blokkeerde deze vrijstelling, met het argument dat ze de LEZ van haar inhoud zou ontdoen en het Gewest zou blootstellen aan juridische geschillen. De Raad van State had al gewaarschuwd dat het grondwettelijk standstill-beginsel belet dat bestaande milieubescherming wordt verminderd.

Een regeringsbron vat samen: « We navigeren op een mijnenveld… we weten dat we processen zullen krijgen. » Dit meningsverschil vormt de eerste grote politieke breuk van de regering-Dilliès over een inhoudelijk vraagstuk, op dag 43 van haar bestaan.

Bronnen: La Libre, La DH (26 maart 2026), RTBF. Vertrouwen: official (standpunten bevestigd door meerdere regeringsbronnen).

Wegenonderhoud: AI-scan en versterkt budget (maart 2026)

Brussel Mobiliteit zet een systeem van kunstmatige intelligentie in om de staat van de gewestelijke wegen in kaart te brengen: dashboardcamera's met GPS gekoppeld aan een algoritme voor automatische detectie van putten, scheuren en wegdekgebreken.

Een bijkomend budget van 10 miljoen EUR wordt in 2026 toegewezen voor het onderhoud van de gewestelijke wegen, bovenop het lopende budget. De werken worden geprogrammeerd in nachtelijke uren en tijdens het weekend om de impact op het verkeer te beperken.

Bron: Brussel Mobiliteit, BRUZZ (20 maart 2026).

Coup de théâtre: opschorting LEZ-boetes (27 maart 2026)

Op 27 maart 2026 — precies 4 dagen voor de inwerkingtreding van de nieuwe LEZ-fase — kondigde begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) aan dat er geen boetes zullen worden opgelegd aan diesel Euro 5- en benzine Euro 2-voertuigen per 1 april. Deze beslissing spreekt frontaal tegen wat mobiliteitsstaatssecretaris Ans Persoons (Vooruit) 24 uur eerder had verklaard: die had bevestigd dat de boetes wel degelijk zouden ingaan.

Elementen van de crisis:

• De Smedt: geen boetes totdat het juridisch kader is hervormd — hij geeft Brussel Fiscaliteit de opdracht de boetes niet te innen
• Persoons (Vooruit): had de dag ervoor het tegenovergestelde verklaard, waarmee het gezag van de mobiliteitsportefeuille wordt ondermijnd
• Van den Brandt (Groen): hekelt een « passage en force van PS-Anders » en waarschuwt voor de juridische risico's (standstill-beginsel van de Raad van State)
• ~30 000 voertuigen in een juridisch vacuüm: technisch verboden maar niet beboetbaar
• Hervormd kader: de eerste lezing van een nieuwe ordonnantie is gepland in de komende weken, met een beoogde inwerkingtreding in januari 2027

Deze episode vormt de tweede zichtbare breuk in de coalitie van 7 partijen (dag 43, na de betonblokken-episode op dag 37). De LEZ-kwestie blijft een mijnenveld voor de regering-Dilliès.

Bronnen: RTBF, La Libre, BX1 (27 maart 2026).

LEZ-akkoord: boetes vanaf 7 juni (4 april 2026)

Na de eerste regeringscrisis (2-4 april, zie kaart Institutioneel) bereikte de regering op 4 april 2026 een akkoord over de LEZ:

Een LEZ-taskforce moet de vrijgestelde categorieën definiëren (BIM-gerechtigden, professioneel gebruik, kwetsbare groepen) vóór 15 juni. De ordonnantie voor de globale hervorming van het LEZ-systeem wordt verwacht tegen 15 juni, met effectieve inwerkingtreding in 2027.

Begrotingsminister De Smedt (Anders) beschikt over 10 dagen om de datum van 7 juni te bevestigen, onder voorbehoud van de opheffing van de technische obstakels door Brussel Fiscaliteit.

Bron: RTBF / BX1 / La Libre / DH (3-4 april 2026). Betrouwbaarheid: official (regeringsakkoord).

Punctuele inrichtingen april 2026: Place Sainctelette, Kolonel Bourg, « Spaanse lichten »

Begin april hebben drie lokale mobiliteitsdossiers vooruitgang geboekt — elk illustreert op zijn manier de coördinatie (of wrijving) tussen het Gewest en de gemeenten.

Place Sainctelette — verkeer omgeleid naar de zuidelijke brug (14 april 2026)

In het kader van de algemene renovatie van het plein en de brug over het kanaal die in 2025 is begonnen, heeft Brussel Mobiliteit op 14 april 2026 een nieuwe werffase gelanceerd: de noordelijke brug wordt gerestaureerd, al het autoverkeer wordt omgeleid naar de zuidelijke brug — één rijstrook per richting behouden. Tram 51 blijft onderbroken op dit traject. De herstelling van de noordelijke brug moet halfweg juni klaar zijn. De volledige oplevering van het plein wordt beoogd voor 28 november 2026, datum van de opening van het Kanal-museum.

Kolonel Bourgstraat (Schaarbeek) — een tiental parkeerplaatsen geschrapt

Eveneens begin april heeft Brussel Mobiliteit een tiental parkeerplaatsen geschrapt in de Kolonel Bourgstraat, een gewestweg in de buurt van de RTBF-site, om de fietsinfrastructuur te verbreden. Motief: de veiligheid, na het overlijden van een fietser op 11 juli 2024 in diezelfde straat. De beslissing heeft een publieke spanning veroorzaakt tussen de gewestelijke minister van Mobiliteit (Groen) en de PS-schepen voor Mobiliteit van Schaarbeek, waarbij de laatste het gebrek aan overleg met de gemeente aanklaagt. De gewestelijke minister verdedigde de maatregel in naam van een niet-onderhandelbaar principe van verkeersveiligheid.

« Spaanse lichten » in Oudergem — 8 toestellen, Gewest sceptisch

Oudergem telt voortaan 8 « Spaanse lichten »: verkeerslichten uitgerust met een camera die de snelheid van de voertuigen meet over 50 tot 200 meter stroomopwaarts en automatisch op rood springen bij een overschrijding. De eerste twee werden in 2024 geïnstalleerd nabij het Sint-Hubertuscollege en het Koninklijk Atheneum. Het zijn geen flitspalen: er wordt geen boete gegenereerd, geen bestuurder geïdentificeerd. De gemeente Oudergem toont zich tevreden over de resultaten in de buurt van de scholen. Brussel Mobiliteit is sceptisch: volgens de gewestelijke administratie is de doeltreffendheid betwistbaar (automobilisten vertragen alleen in de detectiezone en versnellen daarna weer, of rijden door het rood) en is het systeem weinig geschikt voor het gecoördineerd beheer van de verkeersstromen in Brussel — een klassieke repressieve flitspaal zou volgens haar doeltreffender blijven.

Bronnen: BRUZZ — Nieuw tracé Place Sainctelette (13 april 2026); La Libre — Spanningen PS-Groen over parkeren Kolonel Bourgstraat (13 april 2026); La Libre — De « Spaanse lichten » verdelen (12 april 2026). Betrouwbaarheid: official.

Toegankelijkheid PBM

57 van de 69 metrostations zijn uitgerust met liften (Park en Simonis uitgerust in juni 2025, 10 nieuwe liften). De volledige busvloot beschikt over toegangsrampen. De MIVB voert een Strategisch Toegankelijkheidsplan (PSMA) uit: 50 haltes per jaar aangepast. De nieuwe TNG-trams beschikken over automatische oprijplaten.