LEZ: behouden met jaarlijkse pas en verlaagde boetes

Regeringsakkoord: wat verandert er

Het akkoord van 12 februari 2026 wijzigt het LEZ-regime ingrijpend:

• Jaarlijkse pas: eigenaars van niet-conforme voertuigen kunnen een pas kopen van 350 EUR/jaar (sociaal tarief 200 EUR) om legaal te rijden
• Verlaagde boete: de boete per overtreding gaat van 350 naar 80 EUR
• Plafond afgeschaft: het plafond van 4 boetes per jaar wordt afgeschaft

De LEZ blijft in principe behouden, maar de financiële impact op automobilisten wordt aanzienlijk verzacht.

Handhaving: tolerantie bevestigd (februari 2026)

Minister Dirk De Smedt (Anders) bevestigde op 27 februari 2026 in het Brussels Parlement dat er geen enkele LEZ-boete is uitgeschreven voor de diesel Euro 5- en benzine Euro 2-voertuigen die sinds 1 januari 2026 verboden zijn. Een tolerantieperiode van 3 maanden is van kracht (1 januari — 1 april 2026).

• 4 386 waarschuwingsbrieven zijn verstuurd door Brussel Fiscaliteit
• Boetes van 350 EUR worden pas opgelegd na 1 april 2026
• Parlementslid Gilles Verstraeten (N-VA) meldde 2 schijnbare gevallen van per vergissing verstuurde boetes; de minister nodigde de betrokkenen uit om contact op te nemen met Brussel Fiscaliteit

Juridisch risico: advies van de Raad van State (februari 2026)

De Raad van State bracht een zeer kritisch advies uit over het MR-voorstel van ordonnantie om de LEZ-boetes te verlagen, ingediend bij het Brussels Parlement vóór de vorming van de regering-Dilliès.

• Standstill-principe: de verlaging van de boetes vormt een achteruitgang van de gezondheidsbescherming van de Brusselaars, wat het grondwettelijke standstill-principe schendt
• Ontoereikende boetes: de voorgestelde bedragen (15 tot 50 EUR/maand) worden als te laag beschouwd om „doeltreffend, evenredig en afschrikkend" te zijn
• Uitstel van 6 maanden: het uitstel van boetes na 31 maart zou bijdragen tot een „nadelig effect op de gezondheid van de Brusselaar"
• Lijn van het Grondwettelijk Hof: het advies sluit aan bij het arrest dat het eerdere LEZ-uitstel vernietigde

Het regeerakkoord-Dilliès voorziet eveneens in lagere boetes (80 EUR/overtreding, jaarlijkse pas van 350 EUR). De overeenkomstige ordonnantie of uitvoeringsbesluit is nog niet gepubliceerd. Het juridische risico is reëel als de regering dezelfde logica volgt als het MR-voorstel.

Overgeërfde context

De LEZ (Low Emission Zone) van Brussel werd in 2018 ingevoerd om de luchtkwaliteit te verbeteren door de meest vervuilende voertuigen geleidelijk te weren van het gewestelijk grondgebied. Het schema voorziet in een progressieve verstrenging van de toegangsnormen, met als doel dieselvoertuigen tegen 2030 en benzinevoertuigen tegen 2035 te verbieden.

Milieueffecten

Sinds de invoering in 2018 heeft de LEZ meetbare resultaten opgeleverd voor de luchtkwaliteit:

• NOx: −55 %
• Fijnstof (PM): −33 %
• Zwarte koolstof: −60 %

Ongeveer 400 000 voertuigen worden getroffen door de verstrenging van 2026 (diesel Euro 5, benzine Euro 2).

Bron: Leefmilieu Brussel, 2026.

Wat in de wacht stond (juni 2024 — februari 2026)

De LEZ bleef functioneren volgens de reeds aangenomen regels. De volgende aanscherpingsfasen vereisten echter politieke beslissingen die niet konden worden genomen in lopende zaken.

Coup de théâtre: opschorting boetes (27 maart 2026)

Op 27 maart 2026 — 4 dagen voor de inwerkingtreding — kondigde begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) aan dat er geen boetes zullen worden opgelegd aan diesel Euro 5- en benzine Euro 2-voertuigen per 1 april. Hij gaf Brussel Fiscaliteit de opdracht de boetes niet te innen totdat het juridisch kader is hervormd.

Chronologie van de crisis:

• 26 maart: staatssecretaris Ans Persoons (Vooruit) bevestigt dat de boetes vanaf 1 april zullen gelden — maximaal 1 boete van 350 EUR per jaar
• 27 maart: minister De Smedt spreekt dit tegen en schort de boetes op — geen enkele boete per 1 april
• Van den Brandt (Groen): hekelt een « passage en force van PS-Anders » en waarschuwt voor juridische risico's (standstill-beginsel)

Gevolgen:

• ~30 000 voertuigen in juridisch vacuüm: technisch verboden, niet beboetbaar
• Het overgangssysteem (jaarpas 350 EUR, sociaal tarief 200 EUR) is nog niet geformaliseerd — geen ordonnantie of besluit gepubliceerd
• Eerste lezing van een nieuwe ordonnantie gepland in de komende weken
• Hervormd kader beoogd voor januari 2027
• De episode vormt de 2e zichtbare breuk in de coalitie (dag 43)

Bronnen: RTBF, La Libre, BX1 (27 maart 2026).

LEZ-akkoord: boetes vanaf 7 juni (4 april 2026)

Na de eerste regeringscrisis (2-4 april, D+50 — zie kaart Institutioneel) bereikte de regering een akkoord op 4 april 2026:

Chronologie van de crisis:

• 27 maart: De Smedt (Anders) schort eenzijdig de boetes op per 1 april
• 2 april: regeringszitting geblokkeerd. Groen woedend, PS stelt voorwaarden
• 3 april: buitengewone vergadering. De Smedt weigert subsidies BRAL/IEB
• 4 april: akkoord bereikt. Boetes uitgesteld naar 7 juni

Een LEZ-taskforce moet de vrijgestelde categorieën definiëren (BIM, professionelen, kwetsbare groepen) vóór 15 juni. De hervormingsordonnantie wordt verwacht voor 15 juni, met uitvoering in 2027.

Bronnen: RTBF, BX1, La Libre, DH (3-4 april 2026). Betrouwbaarheid: official.

Op te volgen aandachtspunten

• Volksgezondheid: de luchtkwaliteit in Brussel blijft in verschillende zones onder de aanbevelingen van de WHO
• Sociale rechtvaardigheid: de jaarlijkse pas en het sociaal tarief beogen de impact op gezinnen met een laag inkomen te verzachten
• Klimaatcoherentie: de hervorming van het boetesysteem roept vragen op over het traject voor de uitbanning van vervuilende voertuigen
• Aanscherpingsschema: de bevestiging of herziening van het schema 2025-2030 moet nog worden beslist