LEZ: behouden met jaarlijkse pas en verlaagde boetes

Regeringsakkoord: wat verandert er

Het akkoord van 12 februari 2026 wijzigt het LEZ-regime ingrijpend:

• Jaarlijkse pas: eigenaars van niet-conforme voertuigen kunnen een pas kopen van 350 EUR/jaar (sociaal tarief 200 EUR) om legaal te rijden
• Verlaagde boete: de boete per overtreding gaat van 350 naar 80 EUR
• Plafond afgeschaft: het plafond van 4 boetes per jaar wordt afgeschaft

De LEZ blijft in principe behouden, maar de financiële impact op automobilisten wordt aanzienlijk verzacht.

Handhaving: tolerantie bevestigd (februari 2026)

Minister Dirk De Smedt (Anders) bevestigde op 27 februari 2026 in het Brussels Parlement dat er geen enkele LEZ-boete is uitgeschreven voor de diesel Euro 5- en benzine Euro 2-voertuigen die sinds 1 januari 2026 verboden zijn. Een tolerantieperiode van 3 maanden is van kracht (1 januari — 1 april 2026).

• 4 386 waarschuwingsbrieven zijn verstuurd door Brussel Fiscaliteit
• Boetes van 350 EUR worden pas opgelegd na 1 april 2026
• Parlementslid Gilles Verstraeten (N-VA) meldde 2 schijnbare gevallen van per vergissing verstuurde boetes; de minister nodigde de betrokkenen uit om contact op te nemen met Brussel Fiscaliteit

Juridisch risico: advies van de Raad van State (februari 2026)

De Raad van State bracht een zeer kritisch advies uit over het MR-voorstel van ordonnantie om de LEZ-boetes te verlagen, ingediend bij het Brussels Parlement vóór de vorming van de regering-Dilliès.

• Standstill-principe: de verlaging van de boetes vormt een achteruitgang van de gezondheidsbescherming van de Brusselaars, wat het grondwettelijke standstill-principe schendt
• Ontoereikende boetes: de voorgestelde bedragen (15 tot 50 EUR/maand) worden als te laag beschouwd om „doeltreffend, evenredig en afschrikkend" te zijn
• Uitstel van 6 maanden: het uitstel van boetes na 31 maart zou bijdragen tot een „nadelig effect op de gezondheid van de Brusselaar"
• Lijn van het Grondwettelijk Hof: het advies sluit aan bij het arrest dat het eerdere LEZ-uitstel vernietigde

Het regeerakkoord-Dilliès voorziet eveneens in lagere boetes (80 EUR/overtreding, jaarlijkse pas van 350 EUR). De overeenkomstige ordonnantie of uitvoeringsbesluit is nog niet gepubliceerd. Het juridische risico is reëel als de regering dezelfde logica volgt als het MR-voorstel.

Overgeërfde context

De LEZ (Low Emission Zone) van Brussel werd in 2018 ingevoerd om de luchtkwaliteit te verbeteren door de meest vervuilende voertuigen geleidelijk te weren van het gewestelijk grondgebied. Het schema voorziet in een progressieve verstrenging van de toegangsnormen, met als doel dieselvoertuigen tegen 2030 en benzinevoertuigen tegen 2035 te verbieden.

Milieueffecten

Sinds de invoering in 2018 heeft de LEZ meetbare resultaten opgeleverd voor de luchtkwaliteit:

• NOx: −55 %
• Fijnstof (PM): −33 %
• Zwarte koolstof: −60 %

Ongeveer 400 000 voertuigen worden getroffen door de verstrenging van 2026 (diesel Euro 5, benzine Euro 2).

Bron: Leefmilieu Brussel, 2026.

Wat in de wacht stond (juni 2024 — februari 2026)

De LEZ bleef functioneren volgens de reeds aangenomen regels. De volgende aanscherpingsfasen vereisten echter politieke beslissingen die niet konden worden genomen in lopende zaken.

Coup de théâtre: opschorting boetes (27 maart 2026)

Op 27 maart 2026 — 4 dagen voor de inwerkingtreding — kondigde begrotingsminister Dirk De Smedt (Anders) aan dat er geen boetes zullen worden opgelegd aan diesel Euro 5- en benzine Euro 2-voertuigen per 1 april. Hij gaf Brussel Fiscaliteit de opdracht de boetes niet te innen totdat het juridisch kader is hervormd.

Chronologie van de crisis:

• 26 maart: staatssecretaris Ans Persoons (Vooruit) bevestigt dat de boetes vanaf 1 april zullen gelden — maximaal 1 boete van 350 EUR per jaar
• 27 maart: minister De Smedt spreekt dit tegen en schort de boetes op — geen enkele boete per 1 april
• Van den Brandt (Groen): hekelt een « passage en force van PS-Anders » en waarschuwt voor juridische risico's (standstill-beginsel)

Gevolgen:

• ~30 000 voertuigen in juridisch vacuüm: technisch verboden, niet beboetbaar
• Het overgangssysteem (jaarpas 350 EUR, sociaal tarief 200 EUR) is nog niet geformaliseerd — geen ordonnantie of besluit gepubliceerd
• Eerste lezing van een nieuwe ordonnantie gepland in de komende weken
• Hervormd kader beoogd voor januari 2027
• De episode vormt de 2e zichtbare breuk in de coalitie (dag 43)

Bronnen: RTBF, La Libre, BX1 (27 maart 2026).

LEZ-akkoord van 4 april: boetes uitgesteld naar 1 juli

Na de eerste regeringscrisis (2-4 april, D+50 — zie kaart Institutioneel) bereikte de regering een akkoord op 4 april 2026. Op 17 april kondigde minister van Financiën Dirk De Smedt (Anders) op BX1 een nieuw uitstel aan: « Ik kan 7 juni niet garanderen. In het beste geval wordt het 1 juli. »

Motivering van het uitstel (17 april): de minister verwijst naar administratief werk dat « nog aan de gang is » en de aanpassing van systemen. Hij benadrukt dat de procedure conform het wettelijk kader blijft, en dat 7 juni een « streefdatum » was voor de start — geen vaste datum.

Chronologie:

• 27 maart: De Smedt (Anders) schort eenzijdig de boetes op per 1 april
• 2 april: regeringszitting geblokkeerd. Groen woedend, PS stelt voorwaarden
• 3 april: buitengewone vergadering. De Smedt weigert subsidies BRAL/IEB
• 4 april: akkoord bereikt. Boetes vastgesteld op 7 juni
• 17 april: nieuw uitstel aangekondigd — boetes « in het beste geval » op 1 juli

Een LEZ-taskforce moet de vrijgestelde categorieën definiëren (BIM, professionelen, kwetsbare groepen) vóór 15 juni. De hervormingsordonnantie wordt verwacht voor 15 juni, met uitvoering in 2027.

Bronnen: BX1 (17 april 2026); RTBF, BX1, La Libre, DH (3-4 april 2026). Betrouwbaarheid: official.

Bevestiging: 13.000+ voertuigen betrokken op 1 juli 2026 (5 juni 2026)

Volgens cijfers van het Brussels Gewest riskeren meer dan 13.000 voertuigen (Euro 5-diesels en Euro 2-benzines) een boete van 350 EUR vanaf 1 juli 2026. Waarschuwingsbrieven worden verstuurd aan de betrokken eigenaars sinds 1 januari 2026. Het huidige plafond blijft één boete per drie maanden. De globale hervorming (jaarpas 350 EUR, sociaal tarief 200 EUR, maandelijkse boete 80 EUR voor occasionele gebruikers) is nog in uitwerking en er werd tot op heden geen besluit gepubliceerd.

Bron: BRUZZ / Brussels Gewest, 5 juni 2026.

Sociale BIM-vrijstelling: twee scenario's in eerste lezing (11 juni 2026)

De ministerraad van 11 juni 2026 keurde in eerste lezing twee ontwerpbesluiten goed die een sociale correctie van de LEZ invoeren, vooruitlopend op de globale hervorming die voor begin 2027 is gepland:

1. Volledige vrijstelling voor alle nummerplaathouders die de verhoogde tegemoetkoming (BIM) genieten — zij zouden met om het even welk voertuig het Gewest mogen binnenrijden;
2. Voorwaardelijke vrijstelling: voorbehouden aan BIM-houders die in Brussel gedomicilieerd zijn, werk hebben en minstens drie personen fiscaal ten laste hebben.

Beide teksten worden bezorgd aan de Raad van State, de Gegevensbeschermingsautoriteit en de adviesorganen. De tweede lezing wordt na de zomer van 2026 verwacht; een derde lezing is mogelijk, want de regering blijft verdeeld over de maatregel. De staatssecretaris voor Klimaat vat de afweging samen: de luchtkwaliteit blijft « een absolute prioriteit », maar « veel gezinnen kunnen niet zomaar een nieuwe elektrische wagen van 40 000 euro kopen ».

Deze sociale correctie staat los van de globale LEZ-hervorming (jaarpas 350 EUR, enz.), die nog steeds in voorbereiding is voor begin 2027. Opvallend: het BIM-statuut, al centraal in het dossier bim-bruxelles (ongeveer 30 % van de Brusselaars), zou hier voor het eerst een criterium voor toegang tot de weg worden.

Bronnen: BRUZZ, BX1, La DH, L'Avenir (12 juni 2026). Betrouwbaarheid: unconfirmed (eerste lezing, teksten niet gepubliceerd).

De mazen van de oldtimers: automatische vrijstelling ongecontroleerd (juni 2026)

In antwoord op een parlementaire vraag (een CD&V-parlementslid) heeft de staatssecretaris voor Leefmilieu cijfers meegedeeld waaruit een sterke stijging blijkt van het aantal oldtimers (« O »-plaat, voertuigen van meer dan dertig jaar oud) dat in de lage-emissiezone rijdt. Deze voertuigen zijn automatisch vrijgesteld van de LEZ op grond van hun leeftijd alleen, ongeacht het werkelijke gebruik.

• Oldtimers in de LEZ : 3 936 in 2019, 13 799 in 2024 (meer dan verdrievoudigd in vijf jaar).
• Oldtimers die honderd dagen per jaar en meer rijden : 17 in 2019, 76 in 2024, 156 in 2025.
• De ANPR-camera's identificeren de oldtimers maar controleren hun werkelijk gebruik niet: een weinig gebruikt voertuig uit een collectie en een dagelijks gebruikte oude wagen genieten dezelfde vrijstelling.

Methodologische noot : het cijfer 2025 (9 765 oldtimers) is niet vergelijkbaar met de voorgaande jaren wegens een cameravervangingsoperatie die dat jaar plaatsvond; het weerspiegelt geen reële daling.

De globale LEZ-hervorming, gepland voor begin 2027, is de aangewezen gelegenheid om dit regime van automatische vrijstelling te herzien.

Bronnen : La DH Bruxelles (25 juni 2026) ; BRUZZ Mobiliteit (25 juni 2026). Betrouwbaarheid : estimated (cijfers van Leefmilieu Brussel via een parlementaire vraag) ; unconfirmed (persbericht).

Op te volgen aandachtspunten

• Volksgezondheid: de luchtkwaliteit in Brussel blijft in verschillende zones onder de aanbevelingen van de WHO
• Sociale rechtvaardigheid: de jaarlijkse pas en het sociaal tarief beogen de impact op gezinnen met een laag inkomen te verzachten — twee scenario's voor een BIM-vrijstelling (30 % van de Brusselaars) zijn sinds 11 juni 2026 in eerste lezing
• Klimaatcoherentie: de hervorming van het boetesysteem roept vragen op over het traject voor de uitbanning van vervuilende voertuigen
• Aanscherpingsschema: de bevestiging of herziening van het schema 2025-2030 moet nog worden beslist