Werkgelegenheid: een federale hervorming zonder gewestelijk antwoord

De dubbele crisis

Brussel staat voor een ongeziene situatie: de grootste federale werkloosheidshervorming in decennia komt op het exacte moment dat het Gewest niet in staat is om een structureel politiek antwoord te bieden.

De federale werkloosheidshervorming

Sinds 1 januari 2026 beperkt de hervorming van de federale regering de werkloosheidsuitkeringen tot maximaal 24 maanden. De belangrijkste maatregelen:

• Beroepsinschakelingstijd teruggebracht van 12 naar 6 maanden
• Inschakelingsuitkeringen beperkt tot 12 maanden (voorheen 36 maanden)
• Massale uitsluiting: volgens Actiris zullen 42.000 Brusselaars worden uitgesloten tussen januari 2026 en juli 2027, waarvan 36.000 in de eerste zeven maanden

De zwaarst getroffen gemeenten: Brussel-Stad (7.825 uitsluitingen), Schaarbeek (4.761), Anderlecht (4.604), Sint-Jans-Molenbeek (4.048). In Sint-Joost, Molenbeek en Sint-Gillis is bijna 4% van de bevolking getroffen.

Het onvermogen van het Gewest om te reageren

In lopende zaken kan de Brusselse regering niet:

• Nieuwe structurele tewerkstellingsprogramma's lanceren
• De door Brupartners gevraagde Task Force Werkgelegenheid oprichten om alle Brusselse actoren te mobiliseren
• Een echte begroting stemmen om de middelen van Actiris en Bruxelles Formation te verhogen
• Nieuwe ordonnanties aannemen op het vlak van werkgelegenheid of opleiding

Wat desondanks is gedaan

De regering in lopende zaken heeft in juli 2025 een actieplan met 7 maatregelen aangenomen om de hervorming voor te bereiden:

1. Vereenvoudiging van de beschikbaarheidscontrole
2. Versterkte individuele begeleiding
3. Veralgemening van competentiebalansen
4. Verhoogde oriëntatie naar knelpuntberoepen
5. Herziening van de tewerkstellingssteun
6. Modularisering van de opleidingen
7. Stimulering van studies in groeisectoren

Deze maatregelen, operationeel vanaf 1 maart 2026, vertegenwoordigen wat een regering in lopende zaken kan doen — maar blijven onder het niveau van het structurele antwoord dat de sociale partners noodzakelijk achten.

De 4e RVA-golf

In januari 2026 heeft de RVA 7.654 brieven (art. 63) verstuurd naar Brusselse werkzoekenden, met melding van het einde van hun recht op inschakelingsuitkeringen op 1 juli 2026. Actiris bereidt zich voor op een massale toestroom van herinschrijvingen vanaf maart 2026, in afwachting van de overgang.

Daarnaast treedt de versterkte controle van jongeren onder 25 jaar in werking op 1 maart 2026: jongeren in beroepsinschakelingstijd moeten aantonen dat ze actief werk zoeken, op straffe van vervroegde schorsing.

Het geblokkeerde sociaal overleg

In juni 2025, bij het bereiken van één jaar zonder regering, heeft Brupartners 10 dringende maatregelen geïdentificeerd, waaronder een "Task Force Werkgelegenheid" om op de gevolgen van de hervorming te reageren. Ondanks de Sociale Top van 2025 blijft de dialoog tussen sociale partners en regering structureel beperkt: de adviezen van Brupartners vinden geen gesprekspartner die bevoegd is om te wetgeven.

Wat blijft functioneren

• Actiris: inschrijving, begeleiding, matching, maandelijkse statistieken
• Bruxelles Formation en VDAB Brussel: bestaande opleidingen worden voortgezet
• Inschakelingscontract: bestaand programma voor jongeren onder 25 jaar
• Jongerengarantie: engagement van Actiris ten aanzien van jonge werkzoekenden

De impact op de OCMW's

Personen die uit de werkloosheidsuitkeringen worden gesloten, zullen zich tot de OCMW's wenden voor het Leefloon. Eind 2025 waren 20.038 Brusselse werkzoekenden (20,7%) al bij het OCMW ingeschreven. De federale compensatie is degressief: 100% het eerste jaar, 75% het vierde jaar. De Brusselse OCMW's beschrijven de situatie als "de stilte voor de storm".

Waarom dit belangrijk is

Werkgelegenheid is de eerste bepalende factor voor levenskwaliteit. Met een werkloosheidsgraad van 15,4% (dec. 2025) — de hoogste van de drie Belgische Gewesten — en een federale hervorming die 42.000 personen over 18 maanden uitsluit (schatting Actiris), heeft Brussel een krachtig gewestelijk politiek antwoord nodig. In lopende zaken kan dat antwoord niet komen.