Werkgelegenheid: doelstelling 70 %, versterkte activering en tweetaligheid

Engagementen van de DPR

De Gewestelijke Beleidsverklaring van 13 februari 2026 stelt ambitieuze doelstellingen op het vlak van werkgelegenheid:

• Doelstelling: werkzaamheidsgraad van 70 % tegen het einde van de legislatuur (vs 63,9 % in 2025, Statbel EAK jaarlijks)
• Versterkte activering van werkzoekenden
• Verplichte competentiebalans voor alle werkzoekenden
• Taalkundige evaluatie bij inschrijving, verplichte FR/NL-opleiding bij ontbrekende competenties
• Bevordering van tweetaligheid als hefboom voor toegang tot werk
• Speciale Actiris-cel voor de Stedelijke Vrijhandelszones (Haven van Brussel + Audi Forest-site): gerichte begeleiding voor industriële en logistieke beroepen in beide zones

Deze maatregelen beantwoorden aan de geërfde dubbele crisis: de federale werkloosheidshervorming (40 775 uitsluitingen, ONEM-projectie) en de structurele stijging van de Brusselse werkloosheid (96 113 NWWZ in maart 2026, na een piek op 98 458 in januari). Het verschil tussen de doelstelling van 70 % en het niveau 2025 van 63,9 % vertegenwoordigt een noodzakelijke winst van meer dan 6 punten in één legislatuur.

Structurele diagnose: de omvang van de uitdaging (studie Itinera, 2006-2022)

De studie « 80 % werkgelegenheid in België » van het Itinera Institute (Jean Hindriks, UCLouvain), gebaseerd op exhaustieve administratieve gegevens van 2006 tot 2022, onthult de omvang van de Brusselse achterstand.

Structurele werkzaamheidsgraad (18-64 jaar, admin. data): Brussel heeft een werkzaamheidsgraad van ~55 %, tegenover ~74 % in Vlaanderen en ~65 % in Wallonië. Geen enkele van de 19 Brusselse gemeenten overschrijdt het Europees gemiddelde van 74,1 %. De kloof noord-zuid van het kanaal blijft uitgesproken.

Genderstagnatie: Tussen 2006 en 2022 is de werkzaamheidsgraad van vrouwen in Brussel niet vooruitgegaan (0 %), terwijl die in Vlaanderen +20,6 % en in Wallonië +11,9 % steeg. Voor mannen is de situatie verslechterd (−5,8 %). Brussel is het enige gewest met dit dubbel-negatieve profiel.

Jongeren haken af: Slechts ~25 % van de 18-24-jarigen in Brussel is aan het werk (vs ~40 % in Vlaanderen). Cruciaal punt: de jeugdwerkloosheid verandert niet in werk maar in inactiviteit — deze personen verlaten de arbeidsmarkt volledig.

Massale inactiviteit: 34,4 % van de bevolking op arbeidsleeftijd is inactief in Brussel (1 op 3), tegenover 1 op 4 in Wallonië en 1 op 5 in Vlaanderen. Vrouwen van niet-EU-afkomst vertonen een kloof van tot 25 procentpunten vergeleken met Belgische vrouwen.

Kinderopvanginfrastructuur: Brussel beschikt slechts over 18 crècheplaatsen per 100 kinderen, een ratio die een mechanische rem vormt op de vrouwelijke werkgelegenheid.

De kloof tussen de GBV-doelstelling van 70 % en de structurele realiteit van ~55 % vertegenwoordigt een uitdaging van 15 punten — ruim boven de 6 punten gemeten door de Enquête naar de Arbeidskrachten (EAK) van Statbel (63,9 % in 2025). Dit verschil wordt verklaard door de methodologie: administratieve gegevens zijn exhaustief, terwijl de EAK steunt op een steekproef met significante foutmarges op lokaal niveau.

Bron: Itinera Institute — « 80 % werkgelegenheid in België: waar staan we echt? » (Hindriks & Douieb, admin. data 2006-2022).

Conjunctuur 2025: de loontrekkende werkgelegenheid daalt, eerste daling in tien jaar (BISA)

In zijn conjunctuurnota gepubliceerd op 18 juni 2026 bevestigt het BISA (Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse) een verslechtering van de Brusselse arbeidsmarkt in 2025. Eind 2025 telde het Gewest 352 200 loontrekkende inwoners, ofwel 4 500 minder op een jaar (−1,3 %). Het is de eerste daling in meer dan tien jaar waargenomen over vier opeenvolgende kwartalen. De uitzendarbeid bevindt zich op een bijzonder laag niveau begin 2026, vergelijkbaar met dat van de lockdowns van 2021.

Volgens dezelfde nota stijgt het aantal niet-werkende werkzoekenden met 4,7 % op een jaar (de maandelijkse reeks van Actiris, hieronder voorgesteld, steunt op een licht verschillende administratieve definitie). In het eerste kwartaal 2026 dienden 1 412 uit de werkloosheid uitgesloten personen een beroep in, een teken van de druk van de federale hervorming op de Brusselaars en hun OCMW's.

Bron: BISA, relais L'Avenir en La DH Brussel (18 juni 2026).

Werkloosheid maart 2026: terugval tot 96 113 NWWZ na januaripiek

In maart 2026 telde het Brussels Gewest 96 113 ingeschreven werkzoekenden, wat overeenkomt met een administratieve werkloosheidsgraad van 15,0 % (+0,67 punt op één jaar). Het gaat om een terugval van −1 746 personen (−1,8 %) tegenover februari (97 859 NWWZ) en −2 345 sinds de januaripiek (98 458). De jaarlijkse stijging blijft echter markant per leeftijdsgroep: +9,1 % bij de min-25-jarigen (+910 personen), +6,6 % bij de 25-49-jarigen (+3 796), +5,5 % bij de 50+ (+1 254).

Eind februari 2026 waren 20 792 NWWZ (21,2 % van het totaal) afhankelijk van een OCMW, een stijging van +17,5 % op één jaar — een sleutelindicator voor de gecumuleerde druk van de federale werkloosheidshervorming op de Brusselse OCMW's.

Actiris waarschuwt dat een « grote statistische breuk » op komst is: de beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkeringen zal de administratieve categorieën wijzigen en de tijdreeksen vanaf de zomer 2026 gedeeltelijk onvergelijkbaar maken.

Bronnen: Actiris — Maandelijkse cijfers (3 april 2026); DH (5 maart 2026).

Werkloosheid mei 2026: 93 732 NWWZ en daling van 28 % van de uitkeringsgerechtigden onder invloed van de federale hervorming

In mei 2026 telde het Brussels Gewest 93 732 ingeschreven werkzoekenden, een terugval van −1 657 (−1,7 %) op een maand. Tegelijk daalde het aantal uitkeringsgerechtigde werklozen met 28 %. Actiris schrijft deze daling expliciet niet toe aan een verbetering van de werkgelegenheid, maar aan de federale hervorming die de werkloosheidsuitkeringen in de tijd beperkt: wie aan het einde van de rechten komt, blijft bij Actiris ingeschreven onder andere statuten om de begeleiding te behouden, wat op korte termijn de categorie van de niet-uitkeringsgerechtigde werkzoekenden doet aanzwellen. De instelling verwacht op middellange termijn een structurele daling van het aantal uitkeringsgerechtigde werkzoekenden.

Dit is de becijferde vertaling, op Brussels niveau, van de aangekondigde « statistische breuk »: de grens tussen uitkeringsgerechtigde werklozen, niet-uitkeringsgerechtigde werkzoekenden en OCMW-begunstigden wordt hertekend naarmate de rechten aflopen. Het totaal aantal NWWZ (93 732) weerspiegelt dus slechts een deel van de aan de gang zijnde verschuiving.

Bron: BRUZZ — Aantal uitkeringsgerechtigde werklozen in Brussel met meer dan een kwart gedaald (3 juni 2026), op basis van de Actiris-cijfers. Betrouwbaarheid: official (Actiris-gegeven, persrelais).

Sociale Top: werk bij de 17 gedeelde prioriteiten (11 juni 2026)

Op 11 juni 2026 ondertekenden de Brusselse regering en de sociale partners (Brupartners) een sociaal-economisch protocolakkoord met 17 gedeelde prioriteiten voor de legislatuur, waaronder — voor werk — een « versterking en omkadering van de begeleiding van werkzoekenden » en de herdynamisering van de economie via een « investeringsschok » en administratieve vereenvoudiging. Elke minister moet tegen september 2026 een stuurcomité installeren. Details in de kaart Economie. Bron: La DH (11 juni 2026). Betrouwbaarheid: unconfirmed.

Flexi-jobs: Brussel nagenoeg afwezig in de nationale hausse (6 juni 2026)

Volgens de cijfers 2025 van de RSZ, aangehaald door BRUZZ, telde België in 2025 261 868 flexi-jobwerknemers (+14 % op een jaar) voor 357 158 contracten — maar slechts 3,2 % van die werknemers woont in Brussel, tegenover 82,9 % in Vlaanderen en 13,8 % in Wallonië. Het gemiddelde jaarloon van een flexi-jobber bedraagt 3 644,60 EUR (mediaan: 1 896,30 EUR): het gaat overwegend om een bijverdienste, vrijgesteld van belastingen en persoonlijke bijdragen, toegankelijk voor wie minstens 4/5 werkt of gepensioneerd is.

De federale regering wil het systeem vanaf juli 2026 uitbreiden naar alle sectoren, met een omkering van de logica: sectoren zullen een akkoord moeten sluiten om flexi-jobs te weigeren, daar waar vroeger een akkoord nodig was om ze toe te laten. De vakbonden bekritiseren een stelsel dat volgens hen vaste banen en laaggeschoolde werknemers bedreigt — een gevoelig thema in Brussel, waar de werkloosheidsgraad de hoogste van het land blijft.

Bron: BRUZZ — Flexi-jobs minder populair in Brussel (6 juni 2026), op basis van de RSZ-cijfers. Betrouwbaarheid: unconfirmed (RSZ-gegevens via pers).

Mediaan loon: Brussel koploper, groeiende kloof (maart 2026)

De loonbarometer 2026 van SD Worx (400.000 loonfiches geanalyseerd) toont dat het mediaan brutoloon in Brussel 4.200 €/maand bedraagt, tegenover 3.585 € in Vlaanderen en 3.270 € in Wallonië. Over vijf jaar steeg het loon in Brussel met 29% (vanaf 3.256 € in 2021), meer dan in Vlaanderen (+24%) en Wallonië (+22%).

Dit loonverschil weerspiegelt de concentratie van gekwalificeerde banen in de tertiaire sector (Europese instellingen, financiële sector, zakelijke dienstverlening), maar zegt niets over de reële koopkracht — de woon- en levenskosten liggen hoger in Brussel. Het contrasteert met een administratieve werkloosheidsgraad van 15,0 % (maart 2026) en een structurele werkzaamheidsgraad van ~55 %, wat de dualiteit van de Brusselse arbeidsmarkt illustreert.

Bron: SD Worx / Trends-Tendances, maart 2026.

Non-profittewerkstelling: GESCO's onder druk

Het GESCO-stelsel (Gesubsidieerde Contractuelen) — ~10 000 posten, ~6 700 actief, geconsolideerd budget 276 M€ in 2026 — blijft de belangrijkste hefboom voor gesubsidieerde tewerkstelling in het Brussels Gewest. Geen nieuwe posten sinds 2007. De hervorming die in 2015 werd ingezet, verandert het instrument van structurele steun naar activeringsbeleid — een draai die wordt betwist door de associatieve sector. Op 3 februari 2026 betoogden honderden werknemers uit de non-profitsector in Brussel voor een sectoraal sociaal akkoord. De GBV 2026 vermeldt de «voortzetting van de GESCO-hervorming». Het op 16 april 2026 aangepaste budget (zie infra) behoudt artikel 20 en laat de 95 %-uniformisering vallen. Zie het speciale dossier voor de volledige analyse.

Overige werkgelegenheidsengagementen (DPR, hoofdstuk 5)

De DPR bevat aanvullende operationele engagementen:

• Uniek dossier voor de begeleiding van werkzoekenden: centralisering van de opvolging tussen Actiris, Bruxelles Formation en partners
• Hervorming van de PWA's (Plaatselijke Werkgelegenheidsagentschappen): modernisering van het lokale werkgelegenheidsinstrument
• Afschaffing van het evaluatiecollege van Actiris: vereenvoudiging van het bestuur
• Testing anti-discriminatie bij aanwerving: controlemechanisme voor discriminerende praktijken
• Masterplan beroepsopleiding: plan voor de ontwikkeling van het opleidingsaanbod
• Sociale economie: gewestelijk plan voor de ontwikkeling van de sociale economie

Deze engagementen zijn nog niet omgezet in uitvoeringsmaatregelen.

Structurele context: Mini-Bru IBSA 2026

De Mini-Bru 2026 (BISA/perspective.brussels) levert de structurele gegevens van de Brusselse arbeidsmarkt:

De doelstelling van de GBV is een werkzaamheidsgraad van 70 % — een kloof van 11,1 punten tov de Mini-Bru 2024-basis. De ILO-werkloosheidsgraad (11,9 % in 2024, 12,7 % in 2025 volgens jaarlijkse Statbel) verschilt van de Actiris-graad (15,0 % in maart 2026) omdat die gebaseerd is op een enquête (personen die actief op zoek zijn) in plaats van op administratieve gegevens (ingeschrevenen).

Van de werkzoekenden zijn 41 652 personen (45 %) langer dan 2 jaar werkloos — een bijzonder hoge indicator van structurele werkloosheid.

Bron: BISA Mini-Bru 2026 (Statbel LFS, Actiris, gegevens 2024).

Bruxelles Formation: 15 909 opgeleiden in 2025

Bruxelles Formation heeft in 2025 15 909 werkzoekenden begeleid, een stijging van +1,5 % ten opzichte van 2024. De uitstroomgraad naar werk na opleiding bedraagt 72 %, een lichte daling ten opzichte van 2024 (75 %).

Deze resultaten komen in een context van hoge werkloosheid (96 113 NWWZ in maart 2026, na een piek op 98 458 in januari) en een verwachte instroom naar de OCMW's als gevolg van de federale werkloosheidshervorming. De GBV voorziet een « Masterplan beroepsopleiding » waarvan de contouren nog niet zijn gepreciseerd.

Bron: DH / Bruxelles Formation (17 maart 2026).

Leiding Actiris: overgang lopend (28 maart 2026)

Op 28 maart 2026 heeft Cristina Amboldi haar ontslag ingediend als directeur-generaal van Actiris, met onmiddellijke ingang. Ze was in november 2025 benoemd voor een tijdelijk mandaat van 6 maanden. Ze verklaarde aan Le Soir dat "het kader voor de uitoefening van de functie niet meer overeenkomt met [haar] visie" en dat ze "nooit geraadpleegd" was over de besparingen. Het breekpunt: de verwerping van haar begroting 2026 door de raad van bestuur op 27 maart.

Adjunct-directeur-generaal Caroline Mancel bereikt eveneens het einde van haar mandaat op 1 april 2026. Het beheerscomité verzekert de operationele continuïteit. Een rekruteringsproces voor beide functies werd opgestart vanaf april 2026.

De oppositie (PTB-PVDA, Ecolo, DéFI) hekelde de impact van de 40 miljoen EUR besparingen oorspronkelijk opgelegd aan Actiris op de kwaliteit van de openbare dienstverlening, in een context van werkloosheidshervorming (42 000 uitsluitingen) en een werkgelegenheidsdoelstelling van 70 %.

Bron: BRUZZ / Le Soir / BX1 (28-30 maart 2026). Betrouwbaarheid: official (kabinet Hublet + interview Amboldi).

Aangepast Actiris-budget 2026 (16 april 2026)

Drie weken na de verwerping van de eerste versie door het Beheerscomité (26 maart) en het ontslag van Amboldi (30 maart) bereikte de Brusselse regering op donderdag 16 april 2026 een akkoord over een aangepast Actiris-budget 2026. Volgens minister van Werk Laurent Hublet (Les Engagés) wordt de initiële besparing van 40 miljoen EUR op het werkgelegenheidsbeleid teruggebracht tot ongeveer 28 miljoen EUR in 2026 (−12 M€). Toegevingen:

• Startbaanovereenkomsten (SBO/CPE): belangrijk aandeel behouden in de Brusselse administraties, « gezien de moeilijkheden inzake toegang tot werk waarmee veel jongeren worden geconfronteerd »
• Artikel 20 van het GESCO-regime: behouden — geen afschaffing van het afwijkingsmechanisme
• 95 %-uniformisering van GESCO-posten: afgevoerd — gedifferentieerde percentages behouden
• Beleid Actiris-partnerschappen: volledige ambities behouden, 67 M€ gevrijwaard
• Geconsolideerd GESCO-budget: 276 M€ in 2026

De Activa.brussels-premie wordt bevestigd afgeschaft, vervangen door een nieuw mechanisme in 2027. De regering beroept zich op een studie die aantoont dat de begunstigden grotendeels niet-Brusselaars waren. Florence Lepoivre (ABVV Brussel) omschrijft de Activa-hervorming als « misschien de minst problematische maatregel »; Julie Lambotte (UCM Brussel) benadrukt de nood aan een zorgvuldige overgang naar het toekomstige mechanisme. Het aangepaste budget moet nog worden voorgesteld aan het Beheerscomité van Actiris en omgezet in een gewestelijke begrotingsaanpassing die in het Brussels Parlement wordt gestemd.

Bronnen: RTBF (16 april 2026); Guide Social (27 maart 2026); BX1 (Activa-premies).

Herkwalificatie platformwerkers

Op 13 juni 2025 herkwalificeerde het Arbeidshof van Brussel een Uber-chauffeur als werknemer (niet als zelfstandige), wegens het ontbreken van echt economisch risico, het onvermogen om eigen prijzen te bepalen en de controle via geolocatie. Hoewel beperkt tot het individuele geval, past deze beslissing in een groeiende rechtspraak over het statuut van platformwerkers.

Bron: Arbeidshof van Brussel, 13 juni 2025; Claeys & Engels.

Sociale spanningen: nationale actiedag 12 mei 2026

Op 12 mei 2026 kwamen tussen de 40 000 en 70 000 betogers naar Brussel voor een nationale actiedag (ACV, ABVV, ACLVB), in een sociaal klimaat dat Jean Faniel, directeur van het CRISP, omschrijft als een reeks stakingen en betogingen van « uitzonderlijke lengte » in de recente Belgische sociale geschiedenis.

Centrale eisen :

• Verzet tegen de pensioenhervorming (federaal parlementaire bespreking op 13 mei)
• Verdediging van de automatische loonindexering tegen mogelijke plafonnering
• Behoud van de sociale bescherming in het kader van de federale hervormingen van deze legislatuur
• Afwijzing van het wetsvoorstel over huisbezoeken (apart protest voor partijsecretariaten in Brussel)

Impact op de Brusselse mobiliteit : MIVB-diensten (bussen, trams, metro) waren zwaar verstoord. Deelfietsen en -steps werden dubbel zo veel gebruikt als normaal (Bolt: zeventig 4 000 steps elk zes keer per dag; totale afgelegde afstand gelijk aan twee keer rond de aarde).

Institutionele context : de pensioenhervorming en de indexering van lonen zijn federale bevoegdheden. Het Brussels Gewest beschikt niet over directe hefbomen. Het indirecte effect op de Brusselse arbeidsmarkt is echter reëel : de combinatie werkloosheidshervorming (40 775 uitsluitingen volgens de ONEM-projectie doorgegeven aan Brulocalis) + pensioenhervorming + indexmatiging verhoogt de druk op kwetsbare huishoudens, de OCMW's en de begeleidingsdiensten (Actiris, Bruxelles Formation).

Bronnen: La Libre — Manifestatie 12 mei, Jean Faniel (CRISP) (12 mei 2026) ; BRUZZ Mobiliteit — Deelvoertuigen ×2 tijdens staking (13 mei 2026). Vertrouwen: press.

Samenwerking Actiris × VDAB versterkt: 2 000 → 6 000 begeleide Brusselaars (19 mei 2026)

Op 19 mei 2026 meldt La Libre dat Actiris en de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling) hun operationele samenwerking versterken om Brusselaars te helpen werk te vinden in de Vlaamse Rand. Het gezamenlijk dispositief gaat van 2 000 naar 6 000 begeleide personen — een verdrievoudiging. Op dezelfde dag bevestigt BRUZZ een institutionele versterking van de samenwerking Vlaanderen-Brussel voor de toegang tot werk in de Rand. De beweging gaat in de lijn van het GBV-engagement actiris-delay (operationele capaciteit van Actiris) en van de doelstelling van 70 % werkzaamheidsgraad op termijn.

Bronnen: La Libre (19 mei 2026) ; BRUZZ (19 mei 2026). Betrouwbaarheid: official.

Dienstencheques: dreiging van massale ontslagen in Brussel (18-19 mei 2026)

Medio mei 2026 meldt de pers een dreiging van massale ontslagen in de dienstenchequesector in Brussel. Volgens La Libre (18 mei), La DH Brussel (19 mei) en L'Avenir (19 mei) verwijzen twee ministers de verantwoordelijkheid voor de financiering van het dispositief naar elkaar (verstrengelde gewestelijke en communautaire bevoegdheden). De sector, die overwegend laaggeschoolde vrouwen tewerkstelt, vormt een structurele pijler van de Brusselse werkgelegenheid; elke verstoring zou een directe impact hebben op de indicator employment-rate en op de OCMW's via instroom. Een dossier om op de duur te volgen.

Bronnen: La DH Brussel (19 mei 2026) ; La Libre (18 mei 2026) ; L'Avenir (19 mei 2026). Betrouwbaarheid: official.

Update (3 juni 2026) — overgangsperiode van vijf jaar. Het kabinet van de gewestelijke minister van Werk kondigde een overgangsperiode van vijf jaar (2027-2032) aan voor de sociale-economiebedrijven van de sector. Via een mandaatoproep ESMI, open van 29 mei tot 10 juli 2026, kunnen deze structuren zich kandidaat stellen om gedurende vijf jaar tewerkstellingssteun te blijven genieten, onder voorwaarden. Veertien structuren zijn betrokken; de regering becijfert nu op 400 het aantal bedreigde banen (735 volgens de sector), voor een budget sociale economie van 19 M€; 25 tot 30 % van de werkneemsters zou kunnen overstappen naar de klassieke dienstenchequebedrijven. Details in het dossier Dienstencheques / Sociale economie. Bron: BRUZZ (3 juni 2026) ; La DH Brussel (3 juni 2026). Betrouwbaarheid: official.

Nieuwkomers: 7 631 personen in onthaaltraject (19 mei 2026)

La DH Brussel meldt op 19 mei 2026 dat 7 631 nieuwkomers momenteel een onthaaltraject volgen in Brussel (Bureau d'Accueil pour Primo-Arrivants — BAPA Bruxelles). Het dispositief omvat lessen Frans, burgerschap, socio-professionele oriëntatie. De begunstigde die in het artikel aan het woord komt getuigt van een gunstig oordeel: « Zelden hoor je iemand zeggen dat het hen tot niets heeft gediend. » Het cijfer voegt zich bij de stock indicatoren van integratie en sluit aan op de samenwerking Actiris × VDAB voor tewerkstelling.

Bron: La DH Brussel (19 mei 2026). Betrouwbaarheid: estimated (perscijfer, te bevestigen via institutionele BAPA-bron).