Horeca: seizoenarbeiders zonder steun en terrassen zonder vergunning

Een emblematische sector voor Brussel

De horeca (hotels, restaurants, cafes) is een van de meest zichtbare sectoren van de Brusselse economie. Met ongeveer 9 000 zaken en 35 000 directe banen vormt deze sector een belangrijke economische pijler van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De horeca is bovendien nauw verbonden met de culturele identiteit van de stad, haar toeristische aantrekkingskracht en de levendigheid van haar wijken.

De Brusselse horecasector is afhankelijk van verschillende gewestelijke mechanismen: subsidies voor seizoentewerkstelling, stedenbouwkundige en terrasvergunningen, het toeristisch beleid via Visit.brussels, en sectorale premies beheerd door Actiris en hub.brussels.

Sinds 9 juni 2024 kan de gewestregering in lopende zaken geen nieuwe beslissingen meer nemen in deze domeinen.

Subsidies voor seizoenarbeiders: een kritiek tekort

Het mechanisme

De Brusselse horeca wordt gekenmerkt door een sterke seizoensgebondenheid. De zomermaanden, feestperiodes en grote evenementen (Europese toppen, internationale congressen) zorgen voor pieken in de activiteit die de aanwerving van seizoenarbeiders vereisen. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest had specifieke steunmaatregelen ontwikkeld om deze tijdelijke aanwervingen te ondersteunen.

Wat geblokkeerd is

In lopende zaken kan geen enkel nieuw steunprogramma voor seizoentewerkstelling worden gelanceerd. De bestaande budgetten zijn bevroren op het niveau van voor juni 2024. Concreet:

• Geen nieuwe subsidies voor de aanwerving van seizoenarbeiders in 2025 en 2026
• Geen aanpassing van de bedragen aan de inflatie en stijgende loonkosten
• Geen gerichte programma's voor moeilijk inzetbare werkzoekenden in de horeca
• Geen specifieke steun voor de digitale transitie van de sector

Volgens de Federatie Horeca Brussel dwingt deze situatie vele zaken om hun seizoenaanwervingen te beperken of minder gunstige contracten aan te bieden.

Bron: Federatie Horeca Brussel, mededeling over seizoentewerkstelling, 2025.

Terrasvergunningen: een stedelijk beleid in de wacht

De inzet

Terrassen vormen een essentieel onderdeel van het economisch model van vele Brusselse cafes en restaurants. Ze zijn ook een kwestie van stedelijke inrichting, gedeeld gebruik van de openbare ruimte en levenskwaliteit in de wijken.

De toekenning van terrasvergunningen en de goedkeuring van uitbreidingen vallen onder politieke beslissingen die in lopende zaken niet kunnen worden genomen, behalve voor dagelijks beheer.

De gevolgen

• Geen nieuwe terrasvergunningen voor recent geopende zaken
• Geen uitbreiding van bestaande terrassen naar nieuwe ruimtes
• Geen regularisatie van voorlopige situaties uit de COVID-periode
• Geen aanpassing van de regelgeving aan nieuwe stedelijke realiteiten (voetgangerszones, fietspaden)

Uitbaters die een terras willen plaatsen of vergroten, moeten wachten op de vorming van een volwaardige regering.

Bron: Brulocalis, nota over stedenbouwkundige vergunningen in lopende zaken, 2025.

Toeristisch beleid: de strategie in de wacht

De context

Brussel verwelkomde in 2024 ongeveer 8,5 miljoen overnachtingen, een stijging ten opzichte van de post-COVID-jaren. Het Gewest beschikt over een gespecialiseerde instelling, Visit.brussels, belast met de toeristische promotie en de ondersteuning van de sector.

Wat opgeschort is

Het gewestelijk strategisch toeristisch plan, dat de prioriteiten en investeringen voor de ontwikkeling van het toerisme in Brussel bepaalt, is opgeschort. Visit.brussels zet zijn lopende promotieactiviteiten voort, maar kan niet:

• Nieuwe grootschalige campagnes lanceren die extra budget vereisen
• Nieuwe internationale partnerschappen ontwikkelen die het Gewest binden
• Nieuwe toeristische onthaalinfrastructuur financieren
• De strategie aanpassen aan de evoluties van de internationale toeristische markt

Bron: Visit.brussels, activiteitenverslag 2024; hub.brussels, observatorium van de Brusselse economie.

Sectorale tewerkstellingspremies

De gewestelijke tewerkstellingspremies specifiek voor de horecasector, beheerd door Actiris, vormen een belangrijk instrument om aanwerving te stimuleren in een sector die kampt met personeelstekorten. In lopende zaken:

• Kunnen de premiebedragen niet worden verhoogd
• Kunnen de toegankelijkheidscriteria niet worden verruimd naar nieuwe doelgroepen
• Kunnen de specifieke begeleidingsprogramma's niet worden versterkt
• Is de coördinatie tussen Actiris, Forem en VDAB voor pendelaars vastgelopen

Bron: Actiris, jaarverslag 2024.

Wat blijft functioneren

Bestaande steunmaatregelen

De tewerkstellingsprogramma's die voor juni 2024 waren vastgelegd, worden verder uitgevoerd. Horecawerkgevers die al premies of subsidies ontvingen, blijven deze ontvangen onder de voorziene voorwaarden.

Basale toeristische promotie

Visit.brussels zet zijn promotieactiviteiten voort binnen het bestaande werkingsbudget. De campagnes die voor juni 2024 waren gepland, worden normaal uitgevoerd.

Begeleidingsdiensten

Actiris en hub.brussels blijven werkzoekenden en ondernemers in de horecasector begeleiden met de bestaande middelen.

Impact op het terrein

De bevriezing van de gewestelijke mechanismen heeft directe gevolgen voor het dagelijks leven van de sector:

• Minder seizoentewerkstelling: minder seizoenbanen tijdens piekperiodes
• Uitgestelde investeringen: renovatie- en uitbreidingsprojecten liggen stil
• Verzwakte concurrentiepositie: Brusselse zaken zijn benadeeld ten opzichte van naburige regio's die hun beleid aanpassen
• Stagnerende toeristische aantrekkingskracht: zonder nieuwe initiatieven verliest Brussel terrein tegenover andere Europese hoofdsteden

Vooruitzichten

De Brusselse horecasector heeft zijn veerkracht bewezen tijdens de gezondheidscrisis. Maar de combinatie van aanhoudende inflatie, structurele aanwervingsproblemen en het ontbreken van een actief gewestelijk beleid verzwakt een sector die al onder druk staat.

Elk toeristisch seizoen zonder aangepaste steun betekent gederfde inkomsten voor de zaken, een gemiste tewerkstellingskans voor werknemers en een verzwakking van de economische aantrekkingskracht van Brussel.

Belangrijkste bronnen: Federatie Horeca Brussel; Actiris, jaarverslag 2024; Visit.brussels, activiteitenverslag 2024; hub.brussels, economisch observatorium.