Hervorming van het gewestelijk bestuur: van 25 entiteiten naar 4 pijlers

De aangekondigde 'Big Bang': van ~25 entiteiten naar 4 pijlers

De gewestelijke beleidsverklaring (GPV) van 13 februari 2026 kondigt een ingrijpende herstructurering van het Brussels bestuur aan. Het doel: de circa 25 gewestelijke entiteiten terugbrengen tot 4 grote pijlers, om tegen 2029 een besparing van 250 tot 300 miljoen EUR te realiseren.

Pijler 1 — Gemeenschappelijke ondersteunende dienst

Bundeling van transversale functies: human resources (talent.brussels), informatica (Paradigm, Connect IT), financien en budget, statistieken (IBSA), gelijke kansen (Equal.brussels), vereenvoudiging (Easy.brussels).

Pijler 2 — Organieke opdrachten (GOB)

Hergroepering van de beleidsdirecties: Brussels International, Brussel Mobiliteit (administratieve functies), Brussel Economie (met Innoviris, Screen.Brussels), Brussel Werk (integratie van Actiris "in studie"), Brussel Plaatselijke Besturen, Brussel Huisvesting (met Homegrade), Brussel Stedenbouw (fusie perspective.brussels + urban.brussels — bevestigd voor 2026), Safe.Brussels. Onder deze directies neemt Brussels International het gewestelijk commissariaat voor Europa over, waarvan de functie tegen 1 juli 2026 zou verdwijnen: zie het specifieke dossier.

Pijler 3 — infrastructure.brussels

Publiekrechtelijke vennootschap die de operationele diensten bundelt: Brussel Mobiliteit (afdelingen bouw, onderhoud, DITP), Haven van Brussel (infrastructuur), Leefmilieu Brussel (operationele diensten), Parking.brussels, LEZ-beheer, ANPR-camera's.

Pijler 4 — Grondplatform

Coordinatie van het grondbeheer: SAU (Maatschappij voor Stedelijke Inrichting), citydev.brussels, BGHM (sociale huisvesting), Woningfonds, Haven van Brussel (grondconcessies).

Aanwervingsmoratorium

Het moratorium dat in december 2023 door de uittredende regering werd ingesteld, is verlengd zonder einddatum:

• 2026: totale bevriezing (operationeel + niet-operationeel)
• Vanaf 2027: bevriezing gehandhaafd buiten operationele functies
• Mechanisme: geen vervanging van vertrekkers (pensionering, ontslag), interne mobiliteit geniet de voorkeur
• Geen ontslagen aangekondigd
• Verwachte besparingen: 50M EUR (2026), oplopend tot 125M EUR (2029)
• Bijkomende besparing van 25M EUR via de omvang van de ministeriële kabinetten

Een regionale competentiepool om het moratorium op te vangen (3 juli 2026)

De Brusselse minister van Ambtenarenzaken Dirk De Smedt (Anders) heeft op 3 juli 2026 de lancering aangekondigd van een competentiepool, bedoeld om personeel van besturen met een overschot te heroriënteren naar diensten die met een personeelstekort kampen.

Het instrument moet structureel een antwoord bieden op de kloof die door het aanwervingsmoratorium (actief sinds december 2023, zie hierboven) is ontstaan: de bevriezing heeft de instroom van personeel beperkt, maar heeft het onevenwicht tussen besturen met een overschot en besturen met een reële behoefte niet opgelost. Er zijn twee trajecten voorzien:

• Een snel traject: vrijwillige personeelsleden doorlopen een gecentraliseerde matchingprocedure en kunnen binnen 4 tot 8 weken starten in een dienst met een concrete behoefte, met behoud van hun statuut
• Een herkwalificatietraject, langer (6 tot 18 maanden), voor mobiliteiten die een bijscholing van competenties vereisen

Het sociaal overleg over het project start op 14 juli 2026, gevolgd door een pilootfase om de eerste trajecten te testen. De volledige operationalisering wordt beoogd tegen 30 juni 2027. De vakbonden vragen snel duidelijkheid over de betrokken besturen.

Bron: BRUZZ (3 juli 2026). Betrouwbaarheid: unconfirmed (enige bron, geen ander medium heeft de informatie tot dusver overgenomen).

Eerste fusie: perspective.brussels + urban.brussels (2026)

De fusie van perspective.brussels (territoriale ontwikkeling, 174 medewerkers) en urban.brussels (stedenbouw en erfgoed) tot een unieke entiteit "Brussel Stedenbouw" is de eerste concrete operatie die werd aangekondigd. Het doel is een geintegreerde vergunning te creeren die de bevoegdheden inzake stedenbouw en leefmilieu samenbrengt (momenteel verdeeld tussen Leefmilieu Brussel en urban.brussels).

Het geval Actiris (1 518 medewerkers, personeelsbestand verdubbeld in 20 jaar) is geidentificeerd als potentiele integratie in "Brussel Werk", maar blijft in de studiefase.

Besluit goedgekeurd in eerste lezing (5 maart 2026)

De regering-Dilliès keurde op 5 maart 2026, in eerste lezing, een besluit goed tot oprichting van een grote transversale administratie. Dit project concretiseert Pijler 1 (gemeenschappelijke ondersteuningsdienst) door de transversale functies (HR, IT, financiën, budget, statistieken) samen te brengen onder één structuur, onder toezicht van minister van Ambtenarenzaken Dirk De Smedt (Anders).

Dit is de eerste formele wetgevende handeling van de hervorming in 4 pijlers. De tweede lezing wordt in de komende weken verwacht.

Bronnen: Le Soir, BRUZZ (5 maart 2026).

Tweede lezing — 5 juni 2026: De Brusselse regering heeft de tweede lezing van de eerste pijler (gemeenschappelijke ondersteunende dienst) goedgekeurd. Meer dan honderd ambtenaren van verschillende besturen werkten mee aan de voorbereiding; de regering wil de nieuwe structuur tegen de zomer van 2026 duurzaam verankeren. Volgende stap: indiening bij het Brussels Parlement.

Consultancy in het vizier

De vermindering van de consultancykosten is een van de besparingshefbomen die de regering naar voren schuift: tot 67 miljoen EUR per jaar zou tegen 2029 op deze post worden bespaard, binnen een geheel van 281 miljoen EUR aan "optimalisatie van de operationele middelen".

De kwestie is al lang gedocumenteerd. Volgens gegevens van openbudgets.brussels, gerelayeerd door de pers, gaven de Brusselse overheidsdiensten minstens 107 miljoen EUR uit aan private audit- en adviesbureaus over 2018-2022, waarvan ongeveer 50 miljoen voor Deloitte alleen (voor KPMG, EY en PwC). Een studie van de PVDA raamde het totaal op ongeveer 470 miljoen EUR over 2019-2024.

In juni 2026 stelde een personderzoek (Le Vif) vast dat het beroep op IT-consultancy bleef voortduren — meer dan 300 000 EUR voorzien voor 1,5 voltijds equivalent op een jaar in een gewestelijke opdracht —, wat de moeilijkheid illustreert om het aangekondigde traject te halen. (Persgegeven, mono-bron, te bevestigen via de overheidsopdrachten.)

Personeelsevolutie: 243 medewerkers (1989) tot 12 000 (2024)

Het Brussels gewestelijk bestuur heeft een voortdurende groei gekend sinds de oprichting van het Gewest in 1989:

• 1989: 243 medewerkers bij het Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (MBHG)
• 2015: 8 756 gewestelijke ambtenaren
• 2023: 12 093 ambtenaren (+37 % in 8 jaar)
• Loonmassa (incl. STIB-MIVB): van 1,2 Md EUR (2018) naar 1,8 Md EUR (2024), ofwel +50 %
• Ratio: 1 gewestelijk ambtenaar per 100 inwoners (vs 1/280 in Vlaanderen en Wallonie)

Deze groei is te verklaren door de opeenvolgende bevoegdheidsoverdrachten (6e staatshervorming, 2014), de ontbinding van de Provincie Brabant (1993), en de voortdurende oprichting van nieuwe instellingen: visit.brussels, Innoviris, parking.brussels, perspective.brussels, hub.brussels, enz.

Financiele context: ongunstig advies van het Rekenhof

Het 30e Boek van opmerkingen van het Rekenhof (november 2025) heeft een ongunstig advies uitgebracht over de rekeningen 2024 van het Gewest, met vaststelling van "significante anomalieen met diffuse impact" bij de 21 autonome bestuursinstellingen. Kerncijfers:

• Reeel tekort: 1,65 Md EUR (31,5 % van de ontvangsten)
• Geconsolideerde brutoschud: 15,6 Md EUR (+76,7 % over 2020-2024)
• Rentelasten: van 91M EUR (2016) naar 399M EUR (2024), ofwel x4,4

Gedocumenteerde scepsis

Verschillende experten en institutionele actoren hebben voorbehoud geuit over de haalbaarheid van de hervorming:

• Prof. Marie Goransson (ULB): "Daarmee komen we nog altijd niet aan 500 miljoen besparingen." Ze schat dat zonder ontslagen de besparingen afhangen van natuurlijk verloop — een traag en onzeker proces.
• ACV (vakbond): vragen over de fysieke consolidatie van gebouwen en de overgangsmaatregelen voor het personeel.
• Voka: "Het akkoord bevat de juiste ingredienten, maar er blijven vragen over het begrotingstraject."

Aangekondigd tijdschema

• 2026: lancering pijlers 1 en 2, prioriteit aan de fusie perspective + urban.brussels
• 2027: start van de hervormingen van pijler 3 (infrastructure.brussels)
• 2029: doelstelling begrotingsevenwicht van het Gewest

Directie perspective.brussels: mandaat vacant sinds de aangekondigde fusie (juni-juli 2026)

Het mandaat van directeur-generaal van perspective.brussels (Antoine de Borman) is verstreken zonder dat de Brusselse regering een beslissing heeft genomen over de verlenging ervan, precies wegens de aangekondigde fusie met urban.brussels (zie Pijler 2 hierboven). Op 11 juni 2026 uitte een personeelsbijeenkomst haar bezorgdheid over deze vacante directie en de algemene onzekerheid rond de hervorming. De bevoegde staatssecretaris, Audrey Henry, erkende de bezorgdheid en beloofde overleg, zonder een beslissing aan te kondigen.

Waarom dit signaleren: het mechanisme is hetzelfde als dat wat leidde tot de afschaffing van de functie van gewestelijk Europacommissaris (zie specifiek dossier) — de institutionele vereenvoudiging maakt directiemandaten overbodig zodra twee entiteiten fuseren. Maar in tegenstelling tot het Europacommissariaat is op dit moment geen enkele beslissing tot afschaffing officieel aangekondigd: het gaat om een bevroren/vacant mandaat zolang de fusie niet is bekrachtigd, niet om een geschrapte functie. BGM classificeert dit dossier als « in ontwikkeling », niet te verwarren met een afgesloten zaak.

Bron: BX1 (11 juni 2026). Betrouwbaarheid: official (vaststelling van de vacature, personeelsbijeenkomst) ; unconfirmed (afloop van de fusie, definitieve beslissing over het mandaat).

Op te volgen aandachtspunten

• Herstructureringsordonnantie: wettelijk kader nodig voor fusies van ION's
• Fusie perspective + urban.brussels: eerste concrete test (2026)
• Personeelsbestand Actiris: integratie in "Brussel Werk" — beslissing verwacht
• Rapport talent.brussels: jaarlijkse personeelscijfers (opvolging van het natuurlijk verloop)
• Rekenhof: volgend boek van opmerkingen (opvolging van de gerealiseerde besparingen)
• Vakbondsreacties: onderhandelingen over de overgangsmaatregelen