Hervorming van het gewestelijk bestuur: van 25 entiteiten naar 4 pijlers

De aangekondigde 'Big Bang': van ~25 entiteiten naar 4 pijlers

De gewestelijke beleidsverklaring (GPV) van 13 februari 2026 kondigt een ingrijpende herstructurering van het Brussels bestuur aan. Het doel: de circa 25 gewestelijke entiteiten terugbrengen tot 4 grote pijlers, om tegen 2029 een besparing van 250 tot 300 miljoen EUR te realiseren.

Pijler 1 — Gemeenschappelijke ondersteunende dienst

Bundeling van transversale functies: human resources (talent.brussels), informatica (Paradigm, Connect IT), financien en budget, statistieken (IBSA), gelijke kansen (Equal.brussels), vereenvoudiging (Easy.brussels).

Pijler 2 — Organieke opdrachten (GOB)

Hergroepering van de beleidsdirecties: Brussels International, Brussel Mobiliteit (administratieve functies), Brussel Economie (met Innoviris, Screen.Brussels), Brussel Werk (integratie van Actiris "in studie"), Brussel Plaatselijke Besturen, Brussel Huisvesting (met Homegrade), Brussel Stedenbouw (fusie perspective.brussels + urban.brussels — bevestigd voor 2026), Safe.Brussels.

Pijler 3 — infrastructure.brussels

Publiekrechtelijke vennootschap die de operationele diensten bundelt: Brussel Mobiliteit (afdelingen bouw, onderhoud, DITP), Haven van Brussel (infrastructuur), Leefmilieu Brussel (operationele diensten), Parking.brussels, LEZ-beheer, ANPR-camera's.

Pijler 4 — Grondplatform

Coordinatie van het grondbeheer: SAU (Maatschappij voor Stedelijke Inrichting), citydev.brussels, BGHM (sociale huisvesting), Woningfonds, Haven van Brussel (grondconcessies).

Aanwervingsmoratorium

Het moratorium dat in december 2023 door de uittredende regering werd ingesteld, is verlengd zonder einddatum:

• 2026: totale bevriezing (operationeel + niet-operationeel)
• Vanaf 2027: bevriezing gehandhaafd buiten operationele functies
• Mechanisme: geen vervanging van vertrekkers (pensionering, ontslag), interne mobiliteit geniet de voorkeur
• Geen ontslagen aangekondigd
• Verwachte besparingen: 50M EUR (2026), oplopend tot 125M EUR (2029)
• Bijkomende besparing van 25M EUR via de omvang van de ministeriële kabinetten

Eerste fusie: perspective.brussels + urban.brussels (2026)

De fusie van perspective.brussels (territoriale ontwikkeling, 174 medewerkers) en urban.brussels (stedenbouw en erfgoed) tot een unieke entiteit "Brussel Stedenbouw" is de eerste concrete operatie die werd aangekondigd. Het doel is een geintegreerde vergunning te creeren die de bevoegdheden inzake stedenbouw en leefmilieu samenbrengt (momenteel verdeeld tussen Leefmilieu Brussel en urban.brussels).

Het geval Actiris (1 518 medewerkers, personeelsbestand verdubbeld in 20 jaar) is geidentificeerd als potentiele integratie in "Brussel Werk", maar blijft in de studiefase.

Personeelsevolutie: 243 medewerkers (1989) tot 12 000 (2024)

Het Brussels gewestelijk bestuur heeft een voortdurende groei gekend sinds de oprichting van het Gewest in 1989:

• 1989: 243 medewerkers bij het Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (MBHG)
• 2015: 8 756 gewestelijke ambtenaren
• 2023: 12 093 ambtenaren (+37 % in 8 jaar)
• Loonmassa (incl. STIB-MIVB): van 1,2 Md EUR (2018) naar 1,8 Md EUR (2024), ofwel +50 %
• Ratio: 1 gewestelijk ambtenaar per 100 inwoners (vs 1/280 in Vlaanderen en Wallonie)

Deze groei is te verklaren door de opeenvolgende bevoegdheidsoverdrachten (6e staatshervorming, 2014), de ontbinding van de Provincie Brabant (1993), en de voortdurende oprichting van nieuwe instellingen: visit.brussels, Innoviris, parking.brussels, perspective.brussels, hub.brussels, enz.

Financiele context: ongunstig advies van het Rekenhof

Het 30e Boek van opmerkingen van het Rekenhof (november 2025) heeft een ongunstig advies uitgebracht over de rekeningen 2024 van het Gewest, met vaststelling van "significante anomalieen met diffuse impact" bij de 21 autonome bestuursinstellingen. Kerncijfers:

• Reeel tekort: 1,65 Md EUR (31,5 % van de ontvangsten)
• Geconsolideerde brutoschud: 15,6 Md EUR (+76,7 % over 2020-2024)
• Rentelasten: van 91M EUR (2016) naar 399M EUR (2024), ofwel x4,4

Gedocumenteerde scepsis

Verschillende experten en institutionele actoren hebben voorbehoud geuit over de haalbaarheid van de hervorming:

• Prof. Marie Goransson (ULB): "Daarmee komen we nog altijd niet aan 500 miljoen besparingen." Ze schat dat zonder ontslagen de besparingen afhangen van natuurlijk verloop — een traag en onzeker proces.
• ACV (vakbond): vragen over de fysieke consolidatie van gebouwen en de overgangsmaatregelen voor het personeel.
• Voka: "Het akkoord bevat de juiste ingredienten, maar er blijven vragen over het begrotingstraject."

Aangekondigd tijdschema

• 2026: lancering pijlers 1 en 2, prioriteit aan de fusie perspective + urban.brussels
• 2027: start van de hervormingen van pijler 3 (infrastructure.brussels)
• 2029: doelstelling begrotingsevenwicht van het Gewest

Op te volgen aandachtspunten

• Herstructureringsordonnantie: wettelijk kader nodig voor fusies van ION's
• Fusie perspective + urban.brussels: eerste concrete test (2026)
• Personeelsbestand Actiris: integratie in "Brussel Werk" — beslissing verwacht
• Rapport talent.brussels: jaarlijkse personeelscijfers (opvolging van het natuurlijk verloop)
• Rekenhof: volgend boek van opmerkingen (opvolging van de gerealiseerde besparingen)
• Vakbondsreacties: onderhandelingen over de overgangsmaatregelen