Institutionele hervorming: fusie van 25 structuren in 4 pijlers

Institutionele stappen afgerond

Het institutionele tijdschema heeft de belangrijkste stappen doorlopen:

• Maandag 23 februari — de minister-president heeft de Gewestelijke Beleidsverklaring (GBV) voorgesteld in het Brussels Parlement in plenaire vergadering
• Maandag 23 februari om 16u30 — Ahmed Laaouej (PS) heeft de Verklaring van Gemeenschapsbeleid (VGB) van de Cocof voorgesteld in het Franstalig Brussels Parlement
• Woensdag 25 februari — vertrouwensstemming in het Brussels Parlement

Cocof: voorzitterschap en bevoegdheden

Het akkoord over het voorzitterschap van het Franstalig Brussels Parlement (vergadering van de Cocof) is op 23 februari 2026 beklonken:

• Rudi Vervoort (PS) is voorzitter tot 1 november 2027
• Gladys Kazadi (Les Engagés) neemt daarna over voor de rest van de legislatuur
• Vergoeding: +35 000 EUR/jaar bovenop de parlementaire vergoeding

De verdeling van de Cocof-bevoegdheden wordt bekritiseerd:

De splitsing Werk/Opleiding plaatst Actiris en Bruxelles Formation onder verschillende ministeriële voogdij — een keuze die door de oppositie wordt aangevochten (Bernard Clerfayt, DéFI, herinnert aan de OESO-aanbevelingen voor integratie).

Tweetaligheid: engagement en controverse

De GBV schrijft tweetaligheid in als institutionele prioriteit. De minister-president heeft publiekelijk erkend dat zijn beheersing van het Nederlands ontoereikend is en dat hij dit aan de Brusselaars verschuldigd is. De Nederlandstalige pers heeft deze kwestie uitgebreid behandeld, met nadruk op het belang ervan in een officieel tweetalig gewest. Het onderwerp blijft gevoelig in het Brussels Gewest, waar de tweetaligheid van de instellingen een wettelijke verplichting is.

De vertraging bij de afronding van de Nederlandstalige versie van de GBV — vijf dagen na het akkoord nog niet beschikbaar, volgens BRUZZ (17 februari 2026) — heeft het debat over institutionele tweetaligheid opnieuw aangewakkerd. De taalkwestie blijft een structureel thema in België: de Grondwet van 1831 kreeg pas in 1967 een officiële Nederlandse tekst — gedurende 136 jaar was alleen de Franse tekst rechtsgeldig. De Duitse versie werd pas in 1991 aangenomen.

Voorzitterschap en GGB van de Cocof

Op 20 februari 2026 heeft het college van de Cocof de Verklaring van Gemeenschapsbeleid goedgekeurd. Ahmed Laaouej (PS) is minister-president van de Cocof, overeenkomstig het gebruik dat dit mandaat toekent aan de tweede Franstalige partij van de coalitie. De gemeenschapsmeerderheid bestaat uit MR, PS en Les Engagés.

De VGB is voorgesteld in het Franstalig Brussels Parlement op 23 februari 2026. De aangekondigde prioriteiten omvatten de ondertiteling van BX1 (Nederlands, Engels, toegankelijkheid), de strijd tegen schooluitval, de beroepsopleiding, een geïntegreerd sociaal-gezondheidsplan en de toename van het aantal crècheplaatsen.

Engagementen uit de GBV

De Gewestelijke Beleidsverklaring van 13 februari 2026 voorziet de meest ambitieuze herstructurering uit de geschiedenis van het Brusselse bestuur. Hoofdstuk 4 beschrijft de fusie van 25 gewestelijke structuren in 4 pijlers.

Pijler 1: Brussel-Transversaliteit (gedeelde ondersteuning)

Groepeert de gemeenschappelijke ondersteunende diensten van het hele Gewest:

• GOB Human Resources, Talent.Brussels
• Financiën & Budget, Connect IT, Paradigm
• Equal.Brussels, Easy.Brussels
• Grondregie, BISA (statistieken)
• Brussel Fiscaliteit (inclusief LEZ, ANPR, kilometerheffing)

Pijler 2: GOB Organieke missies

Groepeert de beleidsadministraties:

• Brussel-Internationaal, Brussel-Mobiliteit
• Brussel-Economie, Brussel-Werk (met Actiris?)
• Brussel-Plaatselijke Besturen, Brussel-Huisvesting (met Homegrade)
• Brussel-Leefmilieu (zonder parken), Brussel-Stedenbouw (fusie perspective.brussels + urban.brussels)
• Safe.Brussels

Pijler 3: infrastructure.brussels (nieuwe NV van publiek recht)

Nieuwe autonome vennootschap die groepeert:

• Build/Maintain/DITP van Brussel-Mobiliteit
• Infrastructuur van de Haven
• Parken en groene ruimtes (overgedragen van Brussel-Leefmilieu)

Deadline: 2027

Pijler 4: Vastgoedcoördinatie

Coördineert de gewestelijke vastgoedactoren:

• Grondregie, SAU, citydev
• BGHM, Haven van Brussel (concessies), Woningfonds

Kalender

• 2026: Pijlers 1 & 2 operationeel (prioriteit)
• 2027: Pijler 3 (infrastructure.brussels)
• Geleidelijke fusies Pijler 2: Stedenbouw → Internationaal → Economie → Werk

GGC: voorlopige twaalfden verlengd

Het college van de GGC besliste op 26 februari 2026 om de voorlopige twaalfden te verlengen tot 1 juni 2026. De gewestbegroting 2026 wordt op 6 maart 2026 bij het Parlement ingediend; de GGC-begroting volgt op 20 april 2026.

Volgens de regeringsnota is 98 % van de begroting 2026 al vastgelegd (de gezinsbijslagen zijn gegarandeerd). De gesubsidieerde vzw's blijven echter in onzekerheid: voorlopige twaalfden beletten hen hun normale financiering te ontvangen en overbruggingskredieten bij banken af te sluiten, wat leidt tot dienstverlaging en personeelsinkrimping.

Parlement: spanningen over de Commissie Gelijke Kansen

Op 26 februari 2026 besprak het bureau van het Brussels Parlement een voorstel om de vaste Commissie voor Gelijke Kansen en Vrouwenrechten om te vormen tot een eenvoudig adviescomité, gekoppeld aan de commissie Binnenlandse Zaken. Deze wijziging zou haar wetgevende en budgettaire controlebevoegdheden hebben geschrapt.

Het voorstel lokte reacties uit binnen de meerderheid:

• De PS (Jamal Ikazban) uitte zijn "verbijstering" en eiste het behoud van het statuut van vaste commissie
• De MR (Loubna Azghoud) ontdekte het voorstel "met verrassing"
• Ecolo (Zakia Khattabi) claimde het punt te hebben geblokkeerd: "zonder de groenen zou dit punt zijn goedgekeurd"

Het punt is uitgesteld naar het volgende bureau. De portefeuille Gelijke Kansen wordt gehouden door Ahmed Laaouej (PS) in de regering.

Institutionele complexiteit: de Belgische « lasagne »

Het Brussels Gewest opereert in een institutioneel netwerk van unieke dichtheid in Europa. Over de 19 gemeenten en 6 bestuursniveaus (federaal, gewestelijk, gemeenschaps-, GGC/COCOF/VGC, gemeentelijk) zijn de bevoegdheden versnipperd en verweven. Vaak aangehaald voorbeeld: gezondheid valt onder maar liefst 9 ministers in België. Dit fenomeen, de "institutionele lasagne" genoemd, maakt het bijzonder moeilijk om een geïntegreerd beleid te voeren in Brussel. De hervorming van 25 structuren naar 4 pijlers is een poging tot vereenvoudiging op gewestelijk niveau, maar raakt niet aan de gemeenschapsarchitectuur.

Bronnen en methodologie

De hierboven gedocumenteerde engagementen komen uit de officiële tekst van de GBV (hoofdstuk 4) en uit overeenstemmende persbronnen die het regeerakkoord van 12 februari 2026 hebben behandeld.