Sint-Joost-ten-Node: de dichtstbevolkte, herverkiezingen

De dichtstbevolkte gemeente van België

Sint-Joost-ten-Node is de kleinste (1,16 km²) en dichtstbevolkte gemeente van België (~23.185 inw/km²). Na de annulering van de verkiezingen van oktober 2024 wegens onregelmatigheden (volmachten) vond op 9 februari 2025 een nieuwe verkiezing plaats. Emir Kir (onafhankelijk, ex-PS) versterkte zijn absolute meerderheid tot 18/29 zetels (55,6%).

Transparantie: 3 van de 6 criteria

Het budget wordt online gepubliceerd, de gemeenteraad wordt sinds 2018 via livestream op YouTube uitgezonden en het mandatenregister is toegankelijk. De notulen zijn gedeeltelijk (vertragingen bij publicatie gemeld), de burgerparticipatie beperkt zich tot adviesraden en er is geen Open Data-portaal.

Financiële crisis en dwangtoezicht

Sint-Joost verkeert in een financiële crisis. De gewestregering maakt melding van een gecumuleerd tekort van meer dan 30 miljoen EUR (boekjaar 2025), een bedrag dat door de burgemeester wordt betwist: hij spreekt van ongeveer 17 miljoen EUR, wijst op « tweeëntwintig miljoen reeds bespaard » en stelt « in vierentwintig jaar geen euro aan het Gewest te hebben gevraagd ». Tussen 2025 en 2026 kwam het Brussels Gewestelijk Herfinancieringsfonds van de Gemeentelijke Thesaurieën (BGHGT/FRBRTC) drie keer tussen, voor 21 miljoen EUR in totaal; de gemeente vroeg uitstel voor de terugbetaling van een lening van 7 miljoen EUR.

Op 28 mei 2026 heeft de ministerraad van het Gewest de procedure van dwangtoezicht over de gemeente geactiveerd, op initiatief van de minister van Plaatselijke Besturen, wegens « tekortkomingen en onwettelijke praktijken » en « systemische tekortkomingen » vastgesteld door de administratie Brussel Plaatselijke Besturen. De procedure voorziet in formele waarschuwingen en, indien de onregelmatigheden aanhouden, de aanstelling van een bijzonder commissaris die toeziet op het herstel van de financiën en de gemeentelijke beslissingen controleert. Het is het eerste gemeentelijk dwangtoezicht in Brussel sinds de lokettenaffaire van Schaarbeek (1976).

Om haar financiën te saneren had de gemeente al drastische maatregelen genomen: massale verhoging van de onroerende voorheffing (OV) van 2.980 naar 4.090 opcentiemen (de sterkste stijging in het Gewest) en afschaffing van de eindejaarspremie van het gemeentepersoneel. Een dodelijke schietpartij in januari 2026 wakkerde de veiligheidszorgen opnieuw aan.

Vertrouwen: official (beslissing van de ministerraad + gewestelijk persbericht; tekort als betwiste waarde Gewest/gemeente). Bronnen: L'Avenir (28/05/2026) ; BRUZZ (28/05/2026) ; RTBF (28/05/2026).

Een bijzondere politieke context

De geannuleerde en opnieuw gehouden verkiezingen vormen een uniek geval in de geschiedenis van de Brusselse gemeenten. De PS en Ecolo worden door de uittredende burgemeester uitgesloten van elke coalitie.