Huisvesting: een structurele crisis zonder politiek antwoord

Een markt onder extreme druk

De huisvestingscrisis in Brussel is al jaren structureel. De afwezigheid van een gewestregering sinds juni 2024 heeft een moeilijke situatie omgevormd tot een impasse: geen enkel nieuw programma kan worden gelanceerd, geen enkele grote investering beslist, geen enkele hervorming aangenomen.

De historische wachtlijst

Eind 2025 staan 62.234 gezinnen op de wachtlijst voor een sociale woning — een absoluut record. Dat is 10% van alle Brusselse huishoudens. De gemiddelde wachttijd bedraagt 9 tot 13 jaar afhankelijk van het type woning.

Het Brusselse sociale woningpark telt ongeveer 42.000 woningen, beheerd door 16 Openbare Vastgoedmaatschappijen (OVM's). De verhouding is eenvoudig: er staan meer gezinnen op de wachtlijst dan er woningen bestaan.

De huurkloof

Het verschil tussen de sociale en de private markt illustreert de urgentie:

• Gemiddelde sociale huur: 412 €/maand (eind 2024)
• Gemiddelde privéhuur: 1.321 €/maand (1e semester 2025, +5% op een jaar)
• Voor een appartement met 1 slaapkamer: ~1.110 €/maand begin 2026

De helft van de Brusselse huishoudens voldoet aan de voorwaarden voor sociale huisvesting. Het aanbod dekt slechts een fractie van de vraag.

Het Woningfonds stilgelegd

Op 1 juli 2025 heeft het Woningfonds alle nieuwe kredietaanvragen opgeschort. De regering in lopende zaken weigerde een lening van 50 miljoen euro, waarbij begrotingsminister Sven Gatz aangaf de Brusselse schuld niet te willen verhogen.

Opgeschorte en gedeeltelijk hervatte diensten

Op 1 juli 2025 werden alle kredieten opgeschort. Sinds 2 januari 2026 zijn de Ecoreno-kredieten (energierenovatie) heropend dankzij gerichte herfinanciering. Opgeschort tot minstens 31 maart 2026:

• Hypothecaire kredieten voor aankoop
• ECORENO-consumentenkredieten
• Investeringskredieten voor mede-eigenaars

~50.000 Brusselse huishoudens die wachten op betaalbare huisvesting worden rechtstreeks getroffen. Een twintigtal werknemers van de kredietafdeling werden op technische werkloosheid gezet.

Bankdruk

In november 2024 trok Belfius een kredietlijn van 500 miljoen euro aan het Woningfonds in. Andere banken weigerden aanbestedingen om "een signaal te geven aan de Brusselse politici". Het kredietrisico van het Fonds is niet veranderd — de druk is politiek.

Huurtoeslagen te laat betaald

In december 2024 ontvingen ongeveer 6.000 begunstigden hun huurtoelage niet op tijd. Oorzaak: er was geen begrotingsaanpassing voorbereid sinds mei 2024 (verkiezingsjaar). De kassen waren leeg. De betalingen werden uiteindelijk begin januari 2025 uitgevoerd dankzij de voorlopige twaalfden.

Wat toch is gedaan

• 2.000 nieuwe sociale woningen opgeleverd tussen 2020 en 2024
• 7.500 woningen gerenoveerd in dezelfde periode
• 2.327 gezinnen gehuisvest in een sociale woning in 2024
• 2 miljard euro geïnvesteerd in sociale huisvesting 2020-2024
• De huurhervorming (Brusselse Huisvestingscode) trad in werking op 1 november 2024, aangenomen vóór de verkiezingen

Wat geblokkeerd is

• Alliance Habitat: nieuwe fasen bevroren (oorspronkelijk doel: 6.720 nieuwe publieke woningen voor 953 miljoen €)
• Nieuwe bouwprojecten: in afwachting zelfs met verkregen vergunningen
• Hervorming huurtoelage: geen structurele herziening mogelijk
• RPA's (Richtplannen van Aanleg): Zuidstation, Heizel bevroren
• BGHM met een schuld van 195 miljoen EUR, gedwongen om de sites Ariane en Palais te verkopen (~52 miljoen EUR), inclusief bijna voltooide projecten

Waarom dit belangrijk is

Huisvesting is de grootste uitgavenpost van Brusselse huishoudens. Wanneer 10% van de bevolking wacht op een sociale woning en het belangrijkste financieringsinstrument stilligt, verergert elke maand zonder regering een sociale schuld die jaren zal duren om in te lossen.