Cultuur: Kanal gered, maar FWB −12,9M, La Centrale gesloten, FAME geschrapt

Regeerakkoord: de aangekondigde engagementen

Volgens concordante persbronnen, zou het akkoord van 12 februari 2026 een sterk signaal bevatten voor de culturele sector:

• Kanal gered: 60 miljoen EUR gewestelijke bijdrage voor de opening van het museum voor hedendaagse kunst (voormalige Citroën-garage, 40 000 m²). Opening gepland op 28 november 2026 na 9 jaar werken. Totale projectkost: 230 miljoen EUR (gewestelijke investering: 185M EUR, 95 % uitbetaald). Jaarlijks werkingsbudget: 30 miljoen EUR (degressief, verplichting tot eigen inkomsten). Partnerschap Centre Pompidou: 12,5M EUR tot 2031. Eerste tentoonstelling: "A truly immense journey" (350+ werken, nov. 2026 → jan. 2028)
• Doorlichting van facultatieve subsidies: het geheel van de gewestelijke subsidie-enveloppen wordt herbekeken in het kader van de begrotingsinspanning van 1,2 miljard EUR

Aandachtspunt: de redding van Kanal (60M EUR) is een belangrijke investering, maar de systematische doorlichting van facultatieve subsidies kan andere gewestelijke culturele instellingen treffen. Het detail van de globale culturele arbitrage is nog niet bekend.

Convergerende begrotingsdruk (februari 2026)

De Brusselse culturele sector wordt geconfronteerd met gelijktijdige besparingen op drie bestuursniveaus:

Fédération Wallonie-Bruxelles

De FWB-begroting 2026, goedgekeurd eind februari, voorziet in totaal 255 miljoen EUR aan besparingen, waarvan 12,9 miljoen EUR aan bezuinigingen in de culturele sector (ongeveer 4 % van een cultuurbudget van 320M+). Concrete maatregelen:

• Niet-indexering van de cultuursubsidies in 2026 (geschatte besparing: 3,8 miljoen EUR)
• Moratorium op nieuwe erkenningen en agréments tot 2028 (culturele centra, openbare leeszalen, beeldende kunsten, permanente educatie). Geschatte niet-uitgaven: ~10M EUR in 2026, ~15M EUR in 2029
• De cumulatieve FWB-besparingen bereiken 500 miljoen EUR over 4 jaar (2026-2029)

Bron: RTBF, « le budget 2026 de la FWB définitivement adopté », februari 2026; FEAS, « commissions culture et budget », februari 2026.

Stad Brussel

De Stad Brussel heeft haar cultuurbudget met 19,6 % verminderd tussen 2024 en 2026. Concrete gevolgen:

• La Centrale (centrum voor hedendaagse kunst, 1 000 m²): definitief gesloten op 23 februari 2026 na 20 jaar activiteit. 6 van de 20 medewerkers ontslagen. Het gebouw zou "een culturele bestemming behouden" (nog niet gedefinieerd)
• Festival FAME (multidisciplinair feministisch festival, opgericht in 2021): financiering volledig geschrapt in februari 2026, na 4 maanden werk aan de editie 2026
• Vermindering van subsidies aan het Théâtre Royal du Parc en het KVS

Bron: RTBF, « La Centrale ferme ses portes », 22 feb. 2026; L'Avenir, « le festival FAME disparaît », 19 feb. 2026.

Alarm vanuit de sector

Het RAB/BKO (Brussels Kunstenoverleg, 168 culturele actoren) heeft een openbare oproep gelanceerd voor financiële garanties voor 2026, en klaagde een "ondraaglijke onzekerheid" aan. Structuren hebben personeel ontslagen, deeltijds werk opgelegd of hun activiteiten gestaakt.

De Zinneke Parade 2026 (14e editie, 30 mei 2026, thema "Dream") blijft in financiële onzekerheid. De gewestelijke subsidie is gedaald van 391 000 naar 360 000 EUR (35 % van het totale budget). Het aantal Zinnodes is teruggebracht van 20 naar 13 bij gebrek aan middelen. Het Brussels Parlement heeft in december 2025 een resolutie aangenomen die financiële garanties vraagt, maar op 2 maart 2026 is er geen bevestiging van structurele financiering door de nieuwe regering.

Bron: L'Avenir, « Zinneke menacée », okt. 2025; BX1, « le Parlement veut lever l'incertitude », dec. 2025.

Nederlandstalig cultuurbeleid (VGC)

Naast het Franstalige cultuurbeleid (FWB, COCOF) beheert de VGC (Vlaamse Gemeenschapscommissie) een gestructureerd Nederlandstalig cultureel netwerk in Brussel:

• 22 gemeenschapscentra (netwerk N22) — buurtlocaties voor cultuur, jeugd en samenleven, verspreid over de 19 gemeenten. De VGC is de inrichtende overheid
• 19 lokale bibliotheken — één per gemeente, met inhoudelijke, zakelijke, financiële en digitale ondersteuning van de VGC
• Muntpunt — centraal Nederlandstalig cultureel huis, gelegen nabij de Grote Markt
• 18 gemeentelijke diensten bevoegd voor Nederlandstalige cultuur

De VGC biedt kunstensubsidies aan organisaties en individuele kunstenaars in Brussel: werkingssubsidies (jaarlijks of driejaarlijks), projectsubsidies, trajectsubsidies en debuutsubsidies (maximum 3.000 EUR voor beginnende kunstenaars). Het cultuurbeleid wordt gedragen door collegelid Ans Persoons (Vooruit).

Het programma Paspartoe (vrijetijdspas) vergemakkelijkt de toegang tot cultuur voor kwetsbare doelgroepen, in samenwerking met de gemeenschapscentra en bibliotheken.

Bron: VGC, « Lokaal cultuurbeleid », geraadpleegd op 1 maart 2026.