BGM Digest — Week 32 (3-9 augustus 2026)

Bockstael: het eentalig onderzoeksverhandeling ondanks gegrond advies van de Commissie

De renovatie van het station Bockstael in Laken onthult een spanning tussen recht en verplichting: de Permanente Commissie Taaltoezicht verklaarde de klacht van een buurtbewoner gegrond tegen een onderzoeksverhandeling uitsluitend in het Nederlands. Sinds 1994 legt de jurisprudentie van de commissie de verplichting op aan de autoriteit die het onderzoek organiseert — niet aan de aanvrager van de bouwvergunning — de essentiële documenten in beide talen beschikbaar te stellen. Ondanks dit advies is de vergunning uitsluitend in het Nederlands verleend, zijn de werkzaamheden in augustus gestart, en blijft een beroep bij de Raad van State zonder opschortend effect. Het dossier illustreert de grenzen van institutioneel toezicht: een gegrond advies annuleert niets, schort niets op, verplicht niemand.

Wat dit verandert: de rechtspraak op het gebied van taalrechten in Brussel blijft onbetwist op papier maar wordt in de praktijk weinig toegepast. De gemeenten behouden een speelruimte die alleen een dwingende rechterlijke beslissing zou kunnen beperken.

Zie het fiche institutioneel domein →

Gedeelde mobiliteit: vier maanden overgang vóór mogelijk heropening

De Raad van State annuleerde op 29 juli de vergunningen voor gedeelde mobiliteit (fietsen en steps in vrije vloot), na bezwaar van Lime, exploitant die in 2023 van de markt werd gewerkt. De regering onderzoekt een overgangsperiode van maximaal vier maanden om gedeelde fietsen na 1 september in bedrijf te houden, tot het Parlement de nieuwe verordening op de vergunningen aanneemt. Deze overgang herstelt de geannuleerde vergunningen niet, maar regelt een voorlopig regime. Lime, oorspronkelijk indiener van het bezwaar, zou naast Bolt en Dott fietsen kunnen exploiteren. Een bijeenkomst tussen de regionale instanties en exploitanten is gepland voor half augustus. Het verbod op gedeelde steps per 1 januari 2027 komt niet ter discussie.

Zie het dossier gedeelde mobiliteit →

Veiligheidsplan: preventie verkleind met 725 815 euro's

De regering valideerde op 9 juli het Algemeen Veiligheids- en Preventieprogramma 2026 met een directe bezuiniging: van de 39 in 2025 gefinancierde projecten worden 14 niet voortgezet, 22 gehandhaafd en 2 verminderd, voor een totaal van 725 815 euro's verwijderd. De enveloppe daalt van ongeveer 7,5 miljoen naar 6,8 miljoen EUR. De schrapingen treffen schadebeperkingswerk (Modus Vivendi verliest 212 000 euro's op twee programma's), schoolbegeleiding, jeugd, juridische hulp en cultuur. De preventie-tak verzwakt precies op het moment dat de regionale drugcommissaris en het Plan Gares aan kracht winnen — een dubbel signaal van herziene prioriteiten. De goedgekeurde documenten zijn niet openbaar gemaakt, waardoor de selectiecriteria niet kunnen worden geverifieerd.

Zie het fiche veiligheidsdomein →

Twee verschillende enveloppes: Iriscare voor het sociale, de BGHM voor huisvesting

Twee enveloppes die dezelfde week werden aangekondigd, maar die noch tot hetzelfde machtsniveau noch tot dezelfde bevoegdheid behoren. Iriscare heeft meer dan 12 miljoen euro's facultatieve subsidies in 2026 toegekend aan meer dan zestig Brusselse initiatieven in gezondheid, sociale inclusie en bescherming van kwetsbare groepen. De staatssecretaris voor Huisvesting heeft 61 miljoen EUR vrijgemaakt voor SLRB via het Strategisch Duurzaam Renovatieplan 2026-2035, een ander arrangement dan de injectie van 400 miljoen aangekondigd in februari. Voor deze periode zijn 219 projecten gepland en 117 zijn al in aanbesteding. Ze moeten worden onderscheiden: Iriscare is de bicommunautaire instelling (GGC) bevoegd voor de sociale bescherming, en haar facultatieve subsidies financieren geen sociale huisvesting. De BGHM is gewestelijk en haar plan slaat wel degelijk op de renovatie van het patrimonium. Alleen die tweede enveloppe betekent een herstart van de sociale huisvesting na de in het voorjaar vastgestelde investeringsstop.

Zie de fiche Huisvesting →

Werkloosheid en OCMW: het verschuivingsverschijnsel meetbaar

De SPP-gegevens Sociale Integratie voor januari-juni 2026 kwantificeren eindelijk de verschuiving van werkloosheidsuitgeslotenen naar OCMW's. In Brussel ontvingen 11 843 van de 26 990 personen die hun uitkeringen zien verlopen een inkomensgarantie (RIG), dus 43,9 %. Ongeveer 9 000 aanvragen werden afgewezen, vooral omdat de gezinsinkomen te hoog werden geacht. Een nieuw signaal vult het beeld aan: van 52 600 ingediende RIG-aanvragen in het eerste halfjaar 2026, ongeveer 9 000 werden afgewezen. Wallonië bereikt 48,8 %, Vlaanderen 34,3 %. Het Brusselse terugvalpercentage van 43,9 % overschat dus de werkelijke dekking. Deze gegevens eindigen op 30 juni en omvatten niet de vierde en vijfde uitsluitingsgolven van 1 juli.

Zie het fiche sociaal domein →

Klimaat: zomersterfte en droogtewaarschuwing

Sciensano herzag op 17 juli het sterftetijdvak voor de hittegolf van juni 2026. De Brusselse oversterfte loopt op van 159 naar 188 extra sterfgevallen, dus +63 % in plaats van +60,9 %, waarbij de referentieperiode twee dagen verlengd is tot 3 juli. Het nationale aantal bereikt ongeveer 2 000 sterfgevallen, dus +48 %. Daarnaast: handhaving van gele droogtewaarschuwing geactiveerd op 23 juli (waterafvoer neemt af, geen neerslag verwacht) en overschrijding van de Europese waarschuwingsdrempel voor ozon van 180 microgram/m³ op 3 augustus op vijf meetstations, waaronder Neder-Over-Heembeek in Brussel. Deze drie signalen — hittegolf, droogte, ozoonvervuiling — voegen samen en bedreigen de zomer 2026.

Zie het fiche klimaatdomein →

Belgische luchtruim: collectief beziffert schade op 4-6 miljard EUR

Het collectief Free Air 4 Brussels publiceerde op 8 augustus een schatting van de schade aan de Brusselse Regio van een permanentmaking van de landingsroute RNP-07L: 4 tot 6 miljard EUR over twintig jaar, waarvan ongeveer 3,18 miljard waardevermindering van onroerend goed en 1,55 tot 2,64 miljard geluidsisolatie. Deze berekening steunt op twee studies van het IGEAT (Instituut voor Milieumanagement en Ruimtelijke Ordening van de VUB), die aangeven dat RNP-07L acht keer meer buurtbewoners blootstelt dan het alternatief RNP-ILS 01. De berekening komt van een collectief van buurtbewoners, niet van een overheidsinstantie, en moet uitdrukkelijk worden geciteerd. Tegelijk keurde de regering op 11 juni een vordering tot stopzetting tegen de Federale Regering goed.

Zie het dossier overvlieging-brussel →

Kunstmatige intelligentie: een kwart van de bedrijven in Brussel, maar achterstand op Belgisch gemiddelde

Volgens het BISA gebruikte meer dan een kwart van de Brusselse bedrijven met minstens twee werknemers in 2025 minstens één AI-technologie — 25 % bij 2-9 werknemers en 70 % bij meer dan 250. Het Belgische gemiddelde is ongeveer een derde, het Europese gemiddelde 19,95 %. Brussel ligt dus boven het Europese gemiddelde maar onder het Belgische gemiddelde, terwijl de Regio zich tot doel stelt AI-hoofdstad te worden. Het gebruik verschilt naar bedrijfsgrootte: interne beheer, boekhouding en commerciële analyse in kleine bedrijven, cyberbeveiliging in grote.

Zie het fiche digitaal domein →

Dossiers: mobilisatie tegen schrapping opvangplekken

Vijf organisaties, waaronder Samusocial, hebben opgeroepen om op 18 augustus te protesteren tegen de schrapping van 1 000 van de 2 000 opvangplekken van Brussels Deal, een federaal programma met 42 miljoen EUR per jaar sinds 2022. De federale regering schrapte eind juni 2026 300 plekken, vervolgens 700 op 16 juli. De organisaties stellen dat ongeveer 1 000 mensen al op straat leven in Brussel. Samusocial, ondertekenaar van de oproep, is geen activistische vereniging maar de tweetalige exploitant belast met noodhuisvesting.

Zie het dossier cpas-bruxellois →