Netheid: regionale brigades en onmiddellijke boete-inning

Engagementen uit de GBV

De Gewestelijke Beleidsverklaring van 13 februari 2026 wijdt een hoofdstuk aan de openbare netheid, geïdentificeerd als een belangrijke bezorgdheid van de burgers.

Hervorming van het ANB

• Hervorming van het Agentschap Net Brussel (ANB) — reorganisatie van de ophaling en verbetering van de arbeidsomstandigheden

Ophalings-infrastructuur

• Ondergrondse containers en compactoren — uitrol in dichtbevolkte wijken
• Speciale snelle-interventie-eenheid "Netheid"

Netheid-brigades

• Oprichting van regionale netheid-brigades — gecoördineerde gewestelijke en gemeentelijke agenten
• Inzet van slimme camera's in zones met risico op sluikstorten

Sancties

• Onmiddellijke inning van boetes voor vastgestelde overtredingen
• Bestrijding van illegale invoer van afval uit andere gewesten

Sluikstorten: het « afvaltoerisme » (2025)

De gegevens van de Stad Brussel onthullen de omvang van het sluikstortfenomeen:

• 7.731 boetes opgelegd in 2025, een stijging van 61% ten opzichte van 2024
• 36,7% van de overtreders zijn niet-inwoners (2.837 op 7.731) — het zogenaamde « afvaltoerisme », bevorderd door de prijs van vuilniszakken die tien keer lager ligt in Brussel dan in de randgemeenten
• Totaalbedrag boetes: ongeveer 12 miljoen euro in 2025

Het Gewest plant de uitrol van ondergrondse containers in wijken met hoge bevolkingsdichtheid en de versterking van de controle met slimme camera's, in overeenstemming met de GBV-engagementen.

Lachgas: operationele gegevens 2025

Net Brussel heeft in 2025 75 ton lachgasflessen ingezameld, waarvan meer dan 50 ton afkomstig van clandestiene stortingen. De totale kosten van de veiligheids- en verwerkingsmaatregelen bedragen 12 miljoen euro, waarvan 9 miljoen rechtstreeks ten laste van het budget van het agentschap.

De installatie van een versnipperaar sinds juni 2025 maakt het mogelijk de flessen te neutraliseren vóór verbranding. Het aantal explosies in de verbrandingsoven daalde met 37 % (van 797 naar circa 500) en het aantal stilleggingen met 29 % (van 35 naar 25 per jaar).

Sinds maart 2024 verbiedt een koninklijk besluit de verkoop en het bezit van lachgas voor recreatief gebruik. Net Brussel acht de wetgeving echter ontoereikend, omdat deze berust op mondelinge verklaringen van kopers.

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid: 51,4 M€/jaar (13 maart 2026)

Het Brussels Parlement heeft op 13 maart 2026 de ordonnantie goedgekeurd die het interregionaal samenwerkingsakkoord over de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor kunststof voor eenmalig gebruik (Europese SUP-richtlijn) omzet. Producenten (verpakkingsindustrie en tabakssector) betalen 51,4 miljoen euro per jaar aan het Brussels Gewest (26,7 M€ vanaf 2026), waarvan:

• 54% doorgestort aan de gemeenten voor de financiering van de opruiming van zwerfvuil
• 46% aan het Gewest voor het regionale properheidsbeleid

De betrokken producten omvatten wegwerpplastics, blikjes, sigarettenverpakkingen en -filters, vochtige doekjes, ballonnen en kauwgom. Het akkoord voorziet in de mogelijkheid om de UPV uit te breiden naar nieuwe afvalstromen (meubels, textiel, wegwerpluiers).

Deze ordonnantie, verwacht sinds de SUP-richtlijn van 2020, werd aangenomen met onthouding van PVDA en Vlaams Belang. Het Vlaams Parlement moet de tekst nog goedkeuren.

Bron: BRUZZ, 13 maart 2026.

Staking Net Brussel: 18-20 maart 2026

Het Agentschap Net Brussel heeft een staking van drie dagen aangekondigd van woensdag 18 tot en met vrijdag 20 maart 2026. Tijdens deze periode worden enkel de witte zakken (restafval), oranje zakken (PMD) en groene zakken (organisch afval) opgehaald. Blauwe zakken (papier-karton) en gele zakken (glas) die ondanks de instructies worden buitengezet, blijven op het trottoir liggen tot de volgende week.

Prioriteit gaat naar afval met gezondheidsrisico (organisch en restafval).

Balans dag 1 (18 maart): de hinder was beperkt, met 80 % van het personeel actief. De witte en oranje zakken werden 100 % opgehaald. De blauwe en gele zakken bleven op straat liggen. De recyparks waren gesloten (behalve Humaniteit). In Ganshoren werden de mobiele recypark-evenementen voorzien van 18 tot 20 maart geannuleerd. Balans dag 2 (19 maart): meer hinder — 38 % van de vrachtwagens bleef in het depot (62 % van de rondes verzekerd). De wijken van de Stad Brussel (Kanaal, Louise), Vorst, Elsene en Sint-Gillis werden het meest getroffen. Het recypark Humaniteit bleef gesloten.

Bronnen: BX1, RTBF, La Libre (16 maart 2026), BRUZZ (18-19 maart 2026).

Deliberatieve commissie over netheid

Op 23 januari 2026 stemde het Brussels Parlement de oprichting van een 7e deliberatieve commissie over de netheid van de openbare ruimte. Vijfenveertig gelote burgers en vijftien parlementsleden zullen aanbevelingen formuleren over afvalbeheer en stedelijke netheid. Het is de eerste commissie van de nieuwe legislatuur.

Bron: Brussels Parlement, januari 2026.

Hervorming afvalinzameling (19 maart 2026)

De staatssecretaris voor Openbare Netheid kondigde op 19 maart 2026 een ingrijpende hervorming van de huisvuilinzameling aan:

Wijzigingen in frequentie:

• Gele zakken (papier-karton): van wekelijkse naar tweewekelijkse ophaling
• Witte zakken (restafval): afschaffing van de tweede wekelijkse ophaling in 11 gemeenten (Ukkel, Watermaal-Bosvoorde, Oudergem, Sint-Pieters-Woluwe, Sint-Lambrechts-Woluwe, Evere, Jette, Ganshoren, Koekelberg, Sint-Agatha-Berchem, deels Stad Brussel)
• Organisch afval: versterking van de tweewekelijkse ophaling in dichtbevolkte wijken

Grofvuil — gedifferentieerde strategie:

• Dichtbevolkte wijken: ondergrondse containers + collectieve sorteerruimtes
• Minder dichte zones: behoud van de huis-aan-huisophaling
• 100 nieuwe sorteerruimtes op korte termijn

Oranje zakken (organisch afval): versterking van de ophaling in dichtbevolkte wijken — overgang naar een tweewekelijkse frequentie.

Budget: 315 miljoen EUR (t.o.v. 313M in 2025) + 28 miljoen EUR voor het Zuidstation (veiligheid + netheid).

Impact op het personeel:

• 65 medewerkers herplaatsbaar dankzij de rationalisering van de rondes
• 180 verwachte vertrekken in 2026 (waarvan 165 in operationele functies)
• 250+ vacatures in 2026
• Zonder aanwervingsafwijking: risico op verlies van een derde van de huis-aan-huisrondes, sluiting van de 6 regionale Recyparks en afschaffing van de containerophaling voor verticale woningen (waaronder sociale woningen)

Planning: uitvoering niet voor 2027, mogelijk 2028. De staatssecretaris heeft een aanwervingsafwijking gevraagd om de vacatures van 2026 in te vullen.

Bronnen: L'Avenir, La Libre, RTBF, BX1 (19 maart 2026).

Bronnen en methodologie

De hierboven gedocumenteerde engagementen komen uit de officiële tekst van de GBV (hoofdstuk 10) en uit overeenstemmende persbronnen die het regeerakkoord van 12 februari 2026 hebben behandeld. De operationele gegevens over lachgas komen uit het officiële communiqué van Net Brussel van 10 februari 2026 en de BX1-reportage van 17 februari 2026.