Onderwijs: algemene staking FWB (9 april), crèche-crisis (10 000 plaatsen tekort), FWB −86,7 M onderwijs + −74 M kinderopvang

Twee dossiers voor verdere verdieping

Twee transversale BGM-dossiers behandelen in detail het leerplichtonderwijs en de kinderopvang in Brussel, en documenteren wie wat beslist op elk bevoegdheidsniveau:

• Leerplichtonderwijs in Brussel: FWB en Vlaamse Gemeenschap — Glatigny-plan 86,7 M EUR, staking 9 april, Mars Attacks-collectief, OKAN-besparingen Vlaamse kant.
• Kinderopvang in Brussel: crèches en drievoudige institutionele bevoegdheid — kloof 16-67 % per gemeente, ONE / Opgroeien / Iriscare, FWB-besparingen en noodfonds.

Deze sectorkaart vat de hoofdpunten samen; de dossiers documenteren chronologie, actoren, getuigenissen en volledige cijfers.

Regeringsakkoord: de aangekondigde impact

Volgens overeenstemmende persbronnen bevat het akkoord van 12 februari 2026 verschillende maatregelen die de sector onderwijs en vorming raken:

• Werkgelegenheidsdoelstelling van 70%: beroepsopleiding is een centrale hefboom om deze doelstelling te bereiken. Bruxelles Formation en de erkende opleidingsoperatoren zullen worden ingezet om kwalificerende trajecten te versterken
• Begeleidingstermijn Actiris verkort van 5 naar 3 maanden: deze versnelling impliceert een nauwere samenwerking tussen Actiris, Bruxelles Formation en het VDAB Brussel
• Tweetaligheid: Masterplan Tweetaligheid — het akkoord kondigt een Masterplan aan voor de tweetaligheid (opleiding van gewestelijke ambtenaren, gemeentelijke diensten, ziekenhuizen). Onderwijs blijft een gemeenschapsbevoegdheid, maar de gewestelijke coördinatie kan hervatten
• Administratieve hervorming (fusie van pijlers): Bruxelles Formation zou getroffen kunnen worden door de reorganisatie van de 25 gewestelijke structuren tot 3 à 4 entiteiten

Aandachtspunt: het einde van de lopende zaken maakt het mogelijk om opleidingsprogramma's, schoolrenovaties en bevroren onderwijssubsidies te deblokkeren. De begrotingsinspanning betekent echter dat niet alle wachtende initiatieven tegelijkertijd gefinancierd zullen worden.

Crèche-crisis (februari 2026)

Een structureel tekort

Voor 2 ouders op 3 blijft het vinden van een crècheplaats « moeilijk of zeer moeilijk » (Ligue des Familles). Het tekort loopt op tot 10 000 plaatsen in het Brussels Gewest om een gelijke toegang te garanderen.

Tussen 2019 en 2023 verloor de Federatie Wallonië-Brussel meer dan 1 500 plaatsen door faillissementen en sluitingen van opvangvoorzieningen.

Plan Cigogne

Het Plan Cigogne voorziet 1 700 nieuwe plaatsen in Brussel en 1 800 in Wallonië (3 500 in totaal). Maar de opening van één enkele opvangplaats vergt 7 tot 9 jaar aan administratieve procedures en bouwwerken.

Besparingen FWB in de kinderopvang

De FWB-begroting 2026 voorziet 74 miljoen EUR aan besparingen in de sector kinderopvang (ONE, crèches, opvanghuizen) — terwijl het tekort aanhoudt. De niet-indexering van de subsidies komt bovenop deze verminderingen.

De cumulatieve besparingen van de FWB bedragen 500 miljoen EUR over 4 jaar (2026-2029), en treffen het onderwijs, de kinderopvang, de cultuur, de jeugd en de sport.

Bronnen: Moustique, « crèchetekort: waarom het zoeken naar een plaats een hindernissenparcours blijft », januari 2026; BruxellesToday, « tot 10 000 ontbrekende crècheplaatsen »; RTBF, « de voorziene besparingen in de sector kinderopvang », 2026.

Nederlandstalig onderwijs en kinderopvang

Het Nederlandstalig onderwijs in Brussel telt 53 613 leerlingen (2024-25), ~150 basisscholen en ~60 secundaire scholen — één op vijf Brusselse leerlingen. GO! Scholengroep Brussel is de grootste scholengroep (102 instellingen, 22 530 leerlingen).

De VGC investeert in schoolcampussen: STREAM (Anderlecht, 1 280 plaatsen, sept. 2025), Campus Elsene (60M EUR, 1 150 plaatsen, sept. 2026), uitbreiding Atheneum Brussel (360→510 plaatsen, 2028). Het Onderwijscentrum Brussel (OCB) biedt pedagogische ondersteuning met ~90 medewerkers in ~150 scholen.

Aan kinderopvangzijde telt Brussel 51 plaatsen per 100 kinderen (0-3 jaar), met grote ongelijkheden (Koekelberg: 26, Oudergem: 80). Opgroeien (Vlaamse Gemeenschap) voorziet ~850 nieuwe plaatsen via het Masterplan Kinderopvang (2025). Het personeelstekort blijft een knelpunt: 350 kinderen zonder opvang ondanks beschikbare plaatsen.

Bronnen: VGC, « Onderwijs in Brussel », vgc.be ; BRUZZ, « Kinderopvang telt 51 plaatsen per 100 kinderen », juni 2025 ; GO! Scholengroep Brussel, scholengroepbrussel.be.