De vicegouverneur van Brussel

Brussel heeft een vicegouverneur, maar geen gouverneur meer: de functie van gouverneur werd door de zesde staatshervorming (2014) afgeschaft, waarbij de veiligheidstaken naar een « hoge ambtenaar » gingen. De vicegouverneur blijft bestaan — met één enkele opdracht: toezien op de naleving van de taalwetten in de 19 gemeenten en hun OCMW's.

Wat hij doet

Benoemd door het Gewest op eensluidend advies van de federale overheid en verplicht tweetalig, controleert hij de taalkundige conformiteit van de akten van de gemeenten en OCMW's, in het bijzonder de aanwervingen (heeft de aangeworven persoon het vereiste taalbrevet?). Zijn instrument: de schorsing, binnen 40 dagen, van een niet-conforme akte. Maar hij kan ze niet vernietigen — dat doet de gewestregering. Jaarlijks bezorgt hij een verslag aan het Brussels Parlement. De functie wordt sinds 2012 uitgeoefend door Jozef Ostyn, definitief benoemd in 2013.

Een vooral symbolische macht

In de praktijk werden amper twee schorsingen gevolgd door een effectieve vernietiging: de gemeenten herbevestigen bijna altijd hun beslissingen. In 2024 was slechts 15,4 % van de gecontroleerde dossiers conform. De dienst werkt met 4 personeelsleden, een bezetting die de verslagen jaar na jaar als « kritiek » bestempelen. De titularis omschrijft zijn rol zelf als een « alarmfunctie » eerder dan een echte dwingende bevoegdheid.

Een bijna uniek ambt

Zijn enige echte Belgische tegenhanger is de adjunct van de gouverneur van Vlaams-Brabant (voor de faciliteitengemeenten). In Europa heeft hij geen exacte tegenhanger: elders verloopt de taalwaarborg via een ombudsman of via de rechter, zelden via een schorsingsbevoegdheid. Zijn taaltoezicht, van federale oorsprong, komt bovenop het gewone gewestelijke toezicht — een illustratie van de Brusselse institutionele complexiteit.